Ngành sản xuất ô tô vỡ trận với mục tiêu nội địa hóa

Các doanh nghiệp ô tô đã chia sẻ nhiều ý kiến tại buổi làm việc với Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng nhằm phát triện ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.

Báo cáo của Bộ Công Thương cho thấy ngành công nghiệp ô tô Việt Nam mới chỉ sản xuất được một số ít chủng loại phụ tùng đơn giản, có hàm lượng công nghệ thấp như gương, kính, ghế ngồi, bộ dây điện, ắc quy, săm-lốp, một số sản phẩm nhựa. Trong số 400 doanh nghiệp, chỉ một số rất ít đầu tư dây chuyền dập thân, vỏ xe.

Mục tiêu đạt tỉ lệ nội địa hoá đối với xe cá nhân đến 9 chỗ ngồi 60% vào năm 2010 đã hoàn toàn thất bại. Thực tế cho đến nay mới đạt bình quân khoảng 7-10%, trong đó cao nhất là Toyota Việt Nam với riêng dòng Inova, đạt 37%.

Ngoài ra, các doanh nghiệp sản xuất ô tô Việt Nam cũng chưa tạo ra được sự hợp tác-liên kết và chuyên môn hoá trong sản xuất, lắp ráp ô tô, sản xuất phụ tùng, linh kiện; chưa hình thành được hệ thống các nhà cung cấp nguyên vật liệu và sản xuất linh kiện quy mô lớn.

Mục tiêu giá bán xe hợp lý, phù hợp túi tiền người dân cũng không đạt được. Giá bán xe tại Việt Nam vẫn ở mức cao so với các nước trong khu vực.

Tại cuộc họp về tình hình phát triển ngành công nghiệp ô tô diễn ra ngày 10/11 do Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng chủ trì, các doanh nghiệp đã có nhiều kiến nghị xung quanh tháo gỡ khó khăn của ngành này.

Đại diện Thaco nêu ra hai kịch bản cho thị trường ô tô Việt Nam khi thuế nhập khẩu ô tô ngành càng giảm

Thứ nhất, các công ty đang sản xuất, lắp ráp tại Việt Nam, đồng thời có các cơ sở sản xuất lớn hơn tại các nước ASEAN, sẽ cố gắng duy trì sản xuất, duy trì một vài dòng xe, còn lại sẽ chuyển hướng sang nhập khẩu.

Kịch bản thứ 2 là sẽ xuất hiện một làn sóng đầu tư mới của các hãng lớn nhưng chưa có nhà máy tại ASEAN. Cùng với việc thực hiện các chính sách khuyến khích, thu hút đầu tư, rất có thể các nhà đầu tư này sẽ muốn qua Việt Nam để hướng tới thị trường khu vực. Như vậy, nếu có chính sách đúng, Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội phát triển ngành công nghiệp ô tô.

Đại diện của Toyota Việt Nam cho rằng, tuy là lĩnh vực được ưu tiên phát triển, nhưng những chính sách hiện nay của Việt Nam thì các nước khác vẫn áp dụng, do đó chưa tạo được cú hích cho ngành ô tô phát triển.

Trong khi đó, xuất phát từ tư duy thị trường, doanh nghiệp đương nhiên sẽ hướng tới nhập khẩu nếu chi phí sản xuất bằng hoặc cao hơn. Chính vì vậy, việc phát triển ngành công nghiệp ô tô chỉ có thể thực hiện được nếu có sự đồng hành của cả Chính phủ và các doanh nghiệp.

Giám đốc Hyundai Thành Công Việt Nam cho rằng, còn tình trạng chưa đồng bộ, thậm chí là khác nhau ngay trong các quy định của cùng một Bộ, của các Bộ có liên quan. Tình trạng không đồng nhất này gây ra sự khó khăn cho các nhà đầu tư.

Theo đại diện của Ford Vietnam, chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đã rõ ràng, nhưng các chính sách để thực hiện cũng cần cụ thể, minh bạch, dễ dự đoán. Đối với các chính sách ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp, cần có lộ trình thực hiện cụ thể, phù hợp.

Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng khẳng định việc thực hiện các cam kết hội nhập sẽ đặt ngành ô tô Việt Nam trước những thách thức lớn. Tuy nhiên, cơ hội cũng là rất lớn khi thị trường trong nước ngày càng phát triển, chưa tính đến thị trường khu vực.

Phó Thủ tướng xác định mục tiêu phát triển công nghiệp ô tô trở thành ngành kinh tế chủ lực cuả Việt Nam, tạo động lực phát triển, góp phần tăng trưởng kinh tế, đáp ứng nhu cầu cho người dân, doanh nghiệp, hướng đến xuất khẩu.

Để đạt mục tiêu, Phó Thủ tướng đề nghị các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô cần vào cuộc tích cực, chủ động hơn. Các doanh nghiệp cũng cần tái cấu trúc, lựa chọn sản phẩm chủ lực, giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng, giảm giá thành sản phẩm.

Về phía cơ quan quản lý Nhà nước, Phó Thủ tướng giao các bộ, ngành liên quan khẩn trương rà soát cơ chế, chính sách để bổ sung các chính sách còn thiếu, điều chỉnh những chính sách chưa phù hợp và quan trọng hơn, tạo sự đồng bộ, thống nhất.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, đến nay ngành sản xuất ô tô có trên 400 doanh nghiệp, đa số có quy mô vừa và nhỏ. Tổng công suất lắp ráp thiết kế khoảng 460.000 xe/năm. Trong đó, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 47%, doanh nghiệp trong nước khoảng 53%. Giai đoạn 2001-2014, tốc độ tăng trưởng bình quân khá cao, đạt 17%/năm.

Mỗi năm, chỉ tính riêng các khoản thuế, ngành công nghiệp ô tô đóng góp khoảng trên 1 tỷ USD cho ngân sách Nhà nước. Bên cạnh đó, ngành đã giải quyết công ăn việc làm cho khoảng 100.000 lao động trực tiếp.

Các chủng loại xe tải, xe khách từ 10 chỗ ngồi trở lên, xe chuyên dụng sản xuất trong nước đã đạt tỉ lệ nội địa hóa cao, đáp ứng về cơ bản nhu cầu của thị trường. Chẳng hạn, xe tải đến 7 tấn sản xuất trong nước đáp ứng khoảng 70% nhu cầu, với tỉ lệ nội địa hoá trung bình 55%. Xe khách từ 10 chỗ trở lên, xe chuyên dụng đáp ứng khoảng 90% nhu cầu, tỉ lệ nội địa hoá trên 45%.

Theo NDH