Xuất khẩu thủy sản xoay trục thị trường, lập đỉnh 11,34 tỉ USD

Tính chung cả năm 2025, xuất khẩu thủy sản đạt trên 11,34 tỉ USD, tăng 13% so với năm 2024. Ảnh: Vân Hà

"Xoay trục" thị trường, tận dụng FTA

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 12.2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 840 triệu USD, giảm 15% so với tháng 11.2025 và giảm gần 4% so với cùng kỳ năm trước.

Nguyên nhân chủ yếu do doanh nghiệp thận trọng hơn khi xuất khẩu sang Hoa Kỳ, trong bối cảnh nhiều loài hải sản chính bị cấm nhập khẩu theo quy định MMPA (Đạo luật Bảo vệ Động vật biển có vú) và lo ngại về mức thuế chống bán phá giá đối với tôm từ đầu năm 2026.

Tuy nhiên, nếu tính chung cả năm 2025, xuất khẩu thủy sản đạt trên 11,34 tỉ USD, tăng 13% so với năm 2024.

Kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam giai đoạn 2018-2025. Đồ họa: Thạch Lam/Số liệu: Vasep

Theo đánh giá của VASEP năm 2025 được xem là một trong những năm nhiều thách thức nhất đối với ngành thủy sản, từ nguy cơ áp thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá, chi phí sản xuất cao đến các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe. Tuy nhiên, chính trong bối cảnh đó, xuất khẩu thủy sản lại ghi nhận những cú bật vượt dự kiến nhờ ba yếu tố then chốt.

Đầu tiên, sự bất ổn trên thị trường toàn cầu đã làm gia tăng nhu cầu dự trữ lương thực - thực phẩm, kéo theo nhu cầu nhập khẩu thủy sản tăng tại nhiều quốc gia.

Thứ hai, sự chủ động và linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đóng vai trò rất quan trọng. Doanh nghiệp đã sớm nhận diện các mốc rủi ro liên quan đến thuế và rào cản kỹ thuật, từ đó điều chỉnh kế hoạch sản xuất, giao hàng và chuyển hướng thị trường để giảm thiểu tác động tiêu cực.

Thứ ba, lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục phát huy hiệu quả, giúp xuất khẩu thủy sản bứt phá tại các thị trường trong khối CPTPP, EU và RCEP, qua đó bù đắp cho sự sụt giảm hoặc tăng trưởng chậm tại một số thị trường lớn.

Bà Lê Hằng - Phó Tổng thư ký VASEP - cho hay, một trong những điểm nhấn của xuất khẩu thủy sản năm 2025 là các doanh nghiệp đã "xoay trục" thị trường để bù đắp bất ổn từ Hoa Kỳ. Trong bối cảnh thị trường Hoa Kỳ phát sinh nhiều bất ổn về chính sách thuế và rào cản kỹ thuật, cơ cấu thị trường xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã có sự điều chỉnh rõ nét.

Thiết lập hệ thống dữ liệu đầu vào nguyên liệu

Đánh giá thị trường năm 2026, ông Nguyễn Hoài Nam - Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) - cho rằng, sẽ tiếp tục có nhiều khó khăn, thách thức đối với ngành hàng thủy sản.

Hội nghị tổng kết công tác ngành Công Thương năm 2025, giai đoạn 2021 - 2025 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026, ông Nguyễn Hoài Nam kiến nghị Chính phủ và các Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp Môi trường hỗ trợ tích cực trong vụ kiện chống bán phá giá, vụ điều tra chống trợ cấp của Hoa Kỳ đối với ngành tôm Việt Nam, để ngành tôm có thể vượt qua các giai đoạn điều tra trong thời gian tới.

Tổng Thư ký VASEP cũng kiến nghị Bộ Công Thương xem xét đề nghị bãi bỏ hạn ngạch đối với tôm Việt Nam xuất khẩu vào Hàn Quốc trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại VKFTA tại kỳ rà soát trong 2025-2026.

Đặc biệt, ông Nguyễn Hoài Nam kiến nghị Chính phủ và Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quan tâm chỉ đạo 2 nội dung liên quan đến cơ sở hạ tầng để làm tiền đề cho nghề cá bền vững và kinh tế biển.

"Thứ nhất, thiết lập hệ thống dữ liệu đầu vào nguyên liệu, liên thông từ cảng cá đến trung ương. Đây là nền tảng cho công tác quản lý, là thông tin cơ bản để Chính phủ có các chỉ đạo - quyết sách phù hợp. Dữ liệu là minh bạch, thiết lập hệ thống dữ liệu nên bắt đầu ngay từ bây giờ. Thứ hai, cần có kế hoạch xây dựng chợ đấu giá hải sản. Có dữ liệu và chợ đấu giá được triển khai sẽ là tiền đề cho minh bạch và quản lý nghề cá hiệu quả" - ông Nam kiến nghị.