Rà soát điều kiện kinh doanh: 1/7 không phải thời hạn cuối cùng!

Chỉ 1 ngày nữa (ngày mai – 1/7), cộng đồng doanh nghiệp sẽ đón một “cuộc cách mạng thể chế”, được tự do kinh doanh tất cả ngành nghề pháp luật không cấm.

Cách đây 4 ngày, tham dự cuộc họp cuối cùng với Chính phủ và các bộ ngành để rà soát và cho ý kiến lần cuối về các điều kiện kinh doanh (ĐKKD), VCCI đã làm một bản tổng hợp lên tới 221 trang để góp ý, phân tích, kiến nghị cho những điều kiện này với mong muốn góp phần đem lại một môi trường kinh doanh ổn định và lành mạnh cho cộng đồng doanh nghiệp.

“Giấy phép con” vẫn được nhiều Bộ âm thầm nâng cấp

Tuy vậy, đến thời điểm này, hàng loạt vấn đề còn gây tranh cãi liên quan đến nghị định quy định về những ngành nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không dân dụng; Nghị định 19/2016 của Chính phủ về kinh doanh khí; ĐKKD với thương nhân nhập khẩu ô tô dưới 9 chỗ ngồi (Nghị định sửa đổi, bổ sung, ban hành một số quy định về ĐKKD, được nâng cấp từ Thông tư 20/2011 của Bộ Công Thương)…

Đơn cử, liên quan đến ĐKKD vận tải hàng không, Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) quy định 5 năm kể từ ngày được cấp phép, DN phải báo cáo với bộ về việc phát triển đội máy bay. Ông Đậu Anh Tuấn – Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng quy định này không hợp lý vì phương án kinh doanh là công việc của doanh nghiệp, mang tính định hướng, chiến lược của riêng doanh nghiệp đó. Ông Tuấn khẳng định: “mỗi máy bay DN đưa về Việt Nam đều phải được sự phê duyệt của Cục Hàng không Việt Nam, một phần phương tiện của DN chỉ hoạt động ở nước ngoài nên quy định báo cáo nói trên rất khó khả thi”. Tuy nhiên, Bộ GTVT vẫn bảo vệ quan điểm và cho rằng kinh phí đầu tư hạ tầng sân bay rất lớn, nguồn vốn khó khăn nên cần phải có sự phát triển đội máy bay phù hợp với định hướng đầu tư hạ tầng sân bay.

Chính vì vậy, đại diện một doanh nghiệp hàng không trong đơn kiến nghị gửi đến VCCI đã chia sẻ: “đối với DN tư nhân, phương án kinh doanh, chiến lược phát triển còn là bí mật kinh doanh, hãng có quyền công bố thông tin nhưng không có nghĩa vụ phải tiết lộ (báo cáo) với cơ quan quản lý ngành. Yêu cầu báo cáo đồng nghĩa với việc có phê duyệt hoặc không phê duyệt phương án kinh doanh của DN, chẳng khác gì là cấp phép, dễ làm nảy sinh, biến tướng giấy phép con, tạo dư địa để cơ chế xin – cho tồn tại”.

Trong khi đó, về kinh doanh khí gas, Bộ Công Thương cũng “cố thủ” quan điểm DN phải có 100.000 vỏ bình trong khi tại một cuộc hội thảo lấy ý kiến do VCCI tổ chức trước đó, hàng loạt doanh nghiệp gas nhỏ lẻ, tại vùng sâu, vùng xa đã phải lặn lội đường xa để… xin được tiếp tục kinh doanh. Tại hội thảo, ông Hà Thanh Tùng – Giám đốc Công ty TNHH sản xuất, thương mại và dịch vụ Đông Tùng (Hà Giang) bức xúc: Chúng tôi hiểu, có thể Bộ Công Thương đang hướng trị trường gas Việt Nam theo mô hình Thái Lan chỉ có 5 doanh nghiệp hoạt động. Tuy nhiên, nếu để các doanh nghiệp tự co hẹp lại về số lượng đầu mối dựa trên cạnh tranh về giá cả và chất lượng dịch vụ thì mới thực sự lựa chọn được những doanh nghiệp tốt. Còn tạo khó khăn về thủ tục hành chính và điều kiện quy mô doanh nghiệp để thu gọn về một số doanh nghiệp lớn là đi ngược lại tinh thần khuyến khích doanh nghiệp khởi nghiệp và phát triển của Chính phủ. Các doanh nghiệp lớn chưa chắc đã phải là doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh cao và cung ứng sản phẩm, dịch vụ tốt cho thị trường. Thậm chí đôi khi còn tạo sự độc quyền ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng.

Đối với Thông tư 20/2011, Bộ Tư pháp và VCCI đã chỉ rõ quy định DN nhập khẩu ô tô phải có giấy ủy quyền là nhà phân phối của hãng sản xuất hoặc hợp đồng đại lý được cơ quan ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài hợp pháp hóa lãnh sự là không hợp lý, phạm luật. Hơn nữa, quy định này tạo ưu thế cho các DN đã có giấy ủy quyền, giảm cơ hội tham gia thị trường của các DN khác, làm méo mó thị trường cạnh tranh và khiến người tiêu dùng phải trả giá cao hơn cho xe nhập khẩu. Quy định này cũng không mang lại lợi ích nào từ góc độ quản lý. Thế nhưng khi nâng cấp thành nghị định, Bộ Công Thương không đề cập đến vấn đề này và cho rằng đây chỉ là thủ tục hành chính, không phải là ĐKKD nên vẫn giữ ở thông tư.

Chỉ có điều, mới sau có mấy năm, hàng loạt DN nhập khẩu ô tô phải đóng cửa hoặc lâm vào tình trạng khó khăn.

Sẽ tiếp tục rà soát

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết đến thời điểm này đã loại bỏ được hơn 3.000 ĐKKD trong tổng số 5.885 ĐKKD nằm ở nhiều nghị định và thông tư. Theo Luật Đầu tư mới, tất cả ĐKKD nằm ở cấp thông tư sẽ hết hiệu lực thi hành từ ngày 1/7, chỉ còn 6 ngành nghề cấm kinh doanh và 267 ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Hiện có tổng cộng 49 nghị định của tất cả bộ, ngành được xử lý nâng cấp từ thông tư đang chờ Chính phủ phê duyệt để có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7. Tuy nhiên, Chính phủ yêu cầu không chỉ rà soát đến ngày 1/7, sau mốc thời gian này, những ĐKKD không hợp lý vẫn tiếp tục được rà soát, sửa đổi hoặc bãi bỏ để hoàn thiện theo tinh thần tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh của DN.

Theo DĐDN