Phần lớn doanh nghiệp FDI sợ bất lợi nếu không trả phí bôi trơn

Khảo sát về hoạt động của các nhà đầu tư nước ngoài tại VN do VCCI và USAID công bố cho thấy có tới 29% DN FDI thừa nhận đã trả tiền bôi trơn để có được giấy phép đầu tư và 25% DN phải trả hoa hồng khi tham gia cạnh tranh giành các hợp đồng của các cơ quan nhà nước.

Cuộc khảo sát này là một phần của báo cáo năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) được tiến hành thường niên suốt 11 năm qua. Theo đó, có tới 1.584 DN nước ngoài đến từ 43 quốc gia khác nhau đang hoạt động tại 14 tỉnh và thành phố tham gia vào cuộc khảo sát.

Theo đánh giá của DN FDI, tình trạng tham nhũng trong năm 2014 có xu hướng gia tăng đáng kể. Gần 60% DN đã chi trả chi phí không chính thức khi làm thủ tục hải quan và trên 66% DN đồng ý với nhận định rằng các cán bộ nhà nước sử dụng việc giám sát tuân thủ pháp luật ở địa phương để đòi hỏi chi phí không chính thức từ các DN.

Các DN FDI cũng nhận định rằng việc tiếp cận thông tin càng khó khăn thì sự phụ thuộc của DN vào các mối quan hệ càng lớn, dẫn đến giảm chất lượng của thông tin một khi họ tiếp cận được. Câu chuyện về những khoản chi không chính thức này thực tế đã gây rất nhiều bức xúc và khó khăn cho các nhà đầu tư nước ngoài, những DN thường được niêm yết trên các sàn chứng khoán và cần sự minh bạch về các khoản chi. Chính phủ cũng đã có những tuyên bố và hành động nhằm chấm dứt tình trạng nhũng nhiễu với các nhà đầu tư, nhưng kết quả khảo sát dường như cho thấy hiệu quả vẫn là rất ít.

Đại diện một tập đoàn lớn của nước ngoài đang đầu tư trong lĩnh vực sản xuất thép ở VN xin dấu tên chia sẻ rằng anh thường xuyên phải lo những khoản chi không chính thức cho tập đoàn tại VN mỗi khi cần xin phép một thủ tục nào đó. “Nếu không chi những khoản đó thì chi phí cơ hội, thời gian sẽ phải mất đi nhiều hơn”, anh này nói.

Dường như hầu hết các nhà đầu tư nước ngoài khi vào VN đều biết một điều rằng nếu không trả phí bôi trơn hoặc chi hoa hồng thì họ sẽ bất lợi. Khảo sát PCI cho thấy gần như toàn bộ các DN FDI, 89%, trả lời họ ít nhiều đều gặp bất lợi khi không chịu chi những khoản đó. Trong đó có 2/3 số DN cho rằng họ thường xuyên hoặc luôn luôn bất lợi. Đây quả là những con số đáng lo ngại nếu xét về hiệu quả của nền kinh tế. Bởi chi phí thực sự của tham nhũng không chỉ bao gồm các các khoản bôi trơn mà còn bao gồm hiệu quả mất đi khi nhà thầu được chọn lựa không dựa trên năng lực.

Không thể phủ nhận sự tiến bộ của môi trường đầu tư VN, nhưng nếu vấn nạn về chi phí không chính thức vẫn còn tồn tại thì nhiều DN FDI vẫn còn nản lòng. Khảo sát của PCI cho thấy so với năm 2014 số DN FDI kinh doanh có lãi ít hơn (55%), DN báo lỗ nhiều hơn (37,8%). Sự bất cân xứng giữa hoạt động sản xuất kinh doanh với hiệu quả hoạt động thực tế cho thấy DN FDI đã phải “gồng mình” như thế nào trong những năm qua.

Theo Enternews