Ưu thế nào cho doanh nghiệp nội trong thập kỷ vàng của ngành bán lẻ?

Theo các chuyên gia, giai đoạn 2025 - 2030 sẽ là thời kỳ chuyển mình mạnh nhất của ngành bán lẻ Việt Nam trong nhiều năm qua. Sự hội tụ của sức mua tăng trở lại, chính sách minh bạch hóa, làn sóng tiêu dùng hiện đại và lợi thế hiểu khách Việt sâu sắc đang giúp doanh nghiệp nội tạo ra khác biệt rõ rệt.

Vươn mình thích nghi trong giông bão

Vươn mình từ những chính sách tự lực tự cường sau đại địch, doanh nghiệp bán lẻ nội địa đang nổi lên với một lợi thế mang tính nền tảng: sự am hiểu sâu sắc người tiêu dùng Việt – từ hành vi mua sắm, thói quen chi tiêu đến kỳ vọng về chất lượng và giá cả. Thị trường cũng chứng kiến sự dịch chuyển mạnh mẽ về cấu trúc, khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các mô hình mua sắm hiện đại, tiện lợi và minh bạch hơn về nguồn gốc hàng hóa do chính doanh nghiệp nội liên tục thích nghi đổi mới.

Hiện tại, Việt Nam có hơn 1,4 triệu cửa hàng tạp hóa và hơn 8.300 chợ truyền thống, song tốc độ mở rộng của hệ thống minimart và cửa hàng tiện lợi đang vượt xa. Tính đến cuối năm 2024, cả nước có 7.483 cửa hàng hiện đại, chiếm hơn 93% số điểm bán trong kênh mới, với CAGR (Tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm) đạt 18,7% trong 5 năm là con số thể hiện rõ sự thay đổi thói quen tiêu dùng.

Một điểm đáng chú ý là doanh nghiệp nội hiện chiếm tới 81% tổng số cửa hàng hiện đại, lợi thế quan trọng giúp các thương hiệu Việt dễ dàng phủ sâu đến từng khu dân cư, khu vực nhỏ mà các nhà bán lẻ ngoại khó tiếp cận. WinCommerce, Bách Hóa Xanh, Co.opmart, Co.opXtra, Lan Chi, FujiMart và BRG Mart tiếp tục bám sát nhu cầu theo từng khu vực, vận hành theo đặc thù vùng miền, từ đô thị tới nông thôn. Trong khi đó, AEON hay Central Retail vẫn đóng vai trò lớn ở phân khúc đại siêu thị, nhưng về độ phủ thì doanh nghiệp nội đang vượt trội với mạng lưới mở rộng nhanh.

So với các quốc gia trong khu vực, Việt Nam vẫn ở giai đoạn đầu của quá trình hiện đại hóa. Tỷ trọng bán lẻ hiện đại mới đạt khoảng 19%, thấp hơn nhiều so với 50 - 60% của Malaysia, Thái Lan hay Indonesia. Chính mức nền thấp này được xem là “đòn bẩy vàng” cho tăng trưởng trong thập kỷ tới.

Doanh nghiệp Việt lớn dần trong “sân chơi tỷ đô”

Thị trường bán lẻ Việt Nam đang bước vào giai đoạn sôi động chưa từng có, khi cả tập đoàn siêu lớn,  ngoại quốc lẫn doanh nghiệp nội địa đều tăng tốc mở rộng. Ngoại mạnh về vốn, kinh nghiệm và hệ thống toàn cầu. Nội lại có lợi thế về sự linh hoạt, am hiểu văn hóa và hành vi tiêu dùng bản địa. Các thương hiệu quốc tế như Aeon, Lotte, Big C hay Central Group không chỉ mang vốn và công nghệ quản lý tiên tiến mà còn tạo ra sức ép cạnh tranh buộc doanh nghiệp nội địa phải đổi mới để nâng cao năng lực toàn cầu.

Nhiều doanh nghiệp đã không chỉ mở rộng số lượng cửa hàng mà còn cải thiện hiệu quả vận hành, từng bước chuyển từ tăng trưởng quy mô sang tăng trưởng chất lượng. Việc ghi nhận lợi nhuận dương sau giai đoạn đầu tư kéo dài cho thấy mô hình bán lẻ hiện đại nội địa đang đi vào quỹ đạo bền vững hơn. Trong cuộc đua giành thị phần, trên thực tế, các doanh nghiệp nội địa chưa bao giờ đứng ngoài cuộc, và không ngừng đổi mới, mở rộng các kênh phân phối...

Từ chợ truyền thống, cửa hàng tạp hóa, siêu thị hiện đại đến các nền tảng trực tuyến như Shopee, Lazada, Tiki, ngành bán lẻ có sự biến hóa đa dạng chính sách hàng hóa, ưu đãi cạnh tranh và cải thiện dịch vụ khách hàng. Những chương trình như “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam, chương trình hàng OCOP…” đã không chỉ thay đổi nhận thức tiêu dùng mà còn khơi dậy niềm tự hào hàng nội, bảo vệ lợi ích cộng đồng.

Sự phát triển mạnh mẽ của bán lẻ hiện đại với sự nỗ lực hết mình của doanh nghiệp nội đã giúp người dân tiếp cận hàng hóa chất lượng cao, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa đô thị và nông thôn, qua đó góp phần kiến tạo một xã hội công bằng và hài hòa hơn.

Năng lực mở “chìa khóa vàng”

Theo báo cáo của SHS Research, giai đoạn 2025 - 2030 sẽ là “thập kỷ vàng” của ngành bán lẻ Việt Nam với tỷ lệ tăng trưởng kép (CAGR) lên tới 12,05%/năm, thuộc nhóm cao nhất khu vực. Động lực chính đến từ quy mô dân số lớn, cơ cấu dân số trẻ, thu nhập ngày càng cải thiện và Việt Nam hiện đứng thứ 7 toàn cầu về số lượng người tiêu dùng. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam tham gia sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA, RCEP hay TPP, ngành bán lẻ đang trở thành “cầu nối” chiến lược thu hút dòng vốn ngoại và đưa chuẩn quản trị hiện đại thâm nhập vào thị trường.

Thị trường bán lẻ Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình truyền thống sang hiện đại, kết hợp hài hòa giữa kênh vật lý và kỹ thuật số. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang tái định hình sâu sắc ngành bán lẻ Việt Nam, bán lẻ dần trở thành một hệ sinh thái số. Những yếu tố này cũng tạo nên sức hút lớn trong mắt các nhà đầu tư nước ngoài. Thực tế cho thấy, hơn 90% doanh nghiệp bán lẻ quy mô lớn đã hoàn thành giai đoạn số hóa cơ bản, với mức đầu tư trung bình 5 - 10% ngân sách cho công nghệ. Số liệu thống kê cho thấy, năm 2025 các doanh nghiệp bán lẻ ứng dụng công nghệ số có thể có mức tăng doanh thu cao hơn 15 - 20% so với nhóm còn lại.

Nếu tận dụng tốt cơ hội từ chuyển đổi số, chuỗi cung ứng và xu hướng tiêu dùng xanh, ngành bán lẻ Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành động lực tăng trưởng chủ lực của nền kinh tế trong thập kỷ tới. Vì vậy, theo các chuyên gia, doanh nghiệp bán lẻ phải dịch chuyển từ tư duy “lấy sản phẩm làm trung tâm” sang “lấy khách hàng và dữ liệu làm trọng tâm”, nếu không sẽ bị bỏ lại phía sau. Khi các yếu điểm của doanh nghiệp nội dần được cải thiện cùng với cải cách, thảo gỡ “điểm nghẽn” về chính sách, bán lẻ Việt Nam không chỉ tăng trưởng về quy mô mà còn có thể bứt phá về chất lượng, đóng góp xứng đáng vào mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GDP vào năm 2030.