Thúc đẩy tiêu dùng trong nền kinh tế

Niềm tin tiêu dùng được củng cố

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; biến đổi khí hậu, thiên tai, thời tiết cực đoan tiếp tục tác động đến sản xuất và lưu thông hàng hóa, song theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), năm 2025, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành ước đạt 7.008,9 nghìn tỷ đồng, tăng 9,2% so với năm trước. Trong đó doanh thu bán lẻ hàng hóa năm 2025 ước đạt 5.335,1 nghìn tỷ đồng, chiếm 76,1% tổng mức và tăng 8,0% so với năm trước; doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống năm 2025 ước đạt 843,1 nghìn tỷ đồng, chiếm 12,0% tổng mức và tăng 14,6% so với năm trước…

Để có được kết quả trên, Đảng, Nhà nước, Chính phủ đã triển khai nhiều biện pháp nhằm thúc đẩy tiêu dùng nội địa. Trong đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 174/2025/NĐ-CP về việc giảm 2% thuế suất thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với các nhóm hàng hóa, dịch vụ đang áp dụng mức thuế suất 10% (còn 8%), trừ một số nhóm hàng hóa, dịch vụ từ ngày 1/7/2025 đến hết ngày 31/12/2026.

“Chính sách này đã góp phần giúp giảm giá thành hàng hóa khi doanh nghiệp được giảm thuế VAT, từ đó thúc đẩy sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp, tiêu dùng của người dân; góp phần tạo thêm việc làm cho người lao động và đạt được mục tiêu của việc giảm thuế VAT là kích cầu tiêu dùng, thúc đẩy sản xuất - kinh doanh phát triển”, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho biết, thu nhập và việc làm của người dân tiếp tục được cải thiện, góp phần nâng cao khả năng chi tiêu. Cùng với đó, niềm tin tiêu dùng được củng cố nhờ môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, các chính sách hỗ trợ kịp thời và điều kiện kinh doanh ngày càng thuận lợi. Với nền tảng vững chắc, xu hướng tiêu dùng năm 2026 có nhiều cơ sở để tiếp tục duy trì nếu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ phục hồi sản xuất, bảo đảm việc làm và thu nhập cho người dân. Qua đó, giúp tiêu dùng nội địa sẽ tiếp tục là trụ cột quan trọng, đóng góp bền vững cho tăng trưởng kinh tế trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng, nhu cầu tiêu dùng trong nước dù tăng, nhưng chưa có sự bứt phá. Đây là thực trạng kéo dài từ sau đại dịch Covid-19, khi kinh tế, thu nhập và tiêu dùng của người dân bị ảnh hưởng. Trong báo cáo cập nhật kinh tế Việt Nam được Ngân hàng Thế giới (WB) cũng nhấn mạnh, dù thị trường lao động cải thiện, lương khu vực Nhà nước tăng, thu nhập thực của người dân có nhích lên, nhưng mức tăng thu nhập chưa chuyển hóa thành tăng tiêu dùng tư nhân. Tăng thu nhập chưa chuyển hóa thành tăng tiêu dùng trong nước do các lĩnh vực dịch vụ và bán lẻ trong nước chưa phát triển, lòng tin người tiêu dùng còn chưa ổn định, tiết kiệm dự phòng của hộ gia đình vẫn cao.

Bên cạnh đó, TS. Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê nêu một thực tế, để kích cầu tiêu dùng, nhiều doanh nghiệp bán lẻ cũng đã sớm chuẩn bị nguồn hàng, kế hoạch cho các chương trình truyền thông quảng cáo, tiếp cận khách hàng và khuyến mãi quy mô lớn, nhằm hiện thực hóa mục tiêu doanh thu. Tuy nhiên, cần lưu ý, đó chỉ giải quyết được “phần ngọn” của vấn đề. Thị trường trong nước cần được nâng đỡ bằng các giải pháp tăng thu nhập thực, mở rộng an sinh xã hội, giảm chi phí sinh hoạt và cải thiện niềm tin tiêu dùng. Nếu không kịp thời điều chỉnh, yếu tố này có thể hạn chế hiệu quả của các chính sách hỗ trợ xuất khẩu và đầu tư công, đồng thời ảnh hưởng đến đà tăng trưởng kinh tế trong những năm tới.

Làm mới các động lực tiêu dùng

Để kích cầu tiêu dùng, các chuyên gia cho rằng, cần triển khai hiệu quả chương trình phát triển thị trường trong nước; đẩy mạnh Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”; đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại hàng hóa, xúc tiến du lịch thông qua việc đa dạng hóa các hình thức, đặc biệt chú trọng trên môi trường số. Cùng với đó, tăng cường kết nối nhằm đảm bảo cung-cầu hàng hóa trên địa bàn thành phố, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thị trường, đa dạng hóa sản phẩm; đổi mới và nâng cao hiệu quả thực hiện Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” trong tình hình mới; triển khai các giải pháp kết nối vùng nhằm giảm chi phí vận chuyển, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa giữa các vùng.

Đồng thời, thực hiện các hoạt động kiểm tra, trong đó tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ; xử lý nghiêm minh và kịp thời các vi phạm theo quy định pháp luật để bảo vệ, bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng và sự cạnh tranh lành mạnh của các doanh nghiệp trên thị trường.

Cùng chung nhận định này, TS. Nguyễn Bích Lâm cho rằng, cùng với việc phát huy tối đa các yếu tố thúc đẩy tiêu dùng của nền kinh tế, thời gian tới Chính phủ cần làm mới động lực tiêu dùng, có các biện pháp kích cầu mạnh mẽ để thúc đẩy nhu cầu mua sắm, chi tiêu của người dân, từ đó tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế. Đồng thời, nâng cao chất lượng hàng hoá và dịch vụ trong nước với mức giá cạnh tranh để thúc đẩy người dân tiêu dùng hàng hóa và dịch vụ Việt, giảm thiểu tiêu dùng hàng hoá và dịch vụ nhập khẩu; tăng cường thực hiện các đợt khuyến mại, tận dụng tối đa thời điểm vàng trong mùa du lịch, các dịp lễ lớn của đất nước để thúc đẩy sức mua của người dân.

Song song với đó, cơ cấu lại nền kinh tế, điều chỉnh mô hình tăng trưởng cân bằng hơn giữa đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu; thực hiện đầu tư công với cơ cấu hợp lý giữa phát triển cơ sở hạ tầng, phát triển khoa học công nghệ và sản xuất kinh doanh, tạo dựng mô hình kinh tế mới ưu việt thúc đẩy tăng trưởng cao, bền vững…