Người tiêu dùng chi tiêu tiết kiệm, ưu tiên sự hữu dụng

Áp lực chi phí sinh hoạt đang khiến người tiêu dùng thận trọng hơn với những khoản chi có thể trì hoãn, đặc biệt trên các kênh mua sắm trực tuyến. Tuy nhiên, thị trường không bước vào trạng thái “đóng ví”. Thay vào đó, một cách tiêu dùng mới đang hình thành: mua ít bốc đồng hơn, tính toán kỹ hơn nhưng vẫn sẵn sàng chi cho những sản phẩm, dịch vụ mang lại giá trị thực và trải nghiệm được ưu tiên.
Người tiêu dùng ngày càng cân nhắc hơn trước khi chi tiêu.

Cơn khát chốt đơn đã hạ nhiệt

Nếu chỉ nhìn vào doanh số bán lẻ, khó có thể kết luận người Việt đang đồng loạt cắt giảm tiêu dùng. Theo Cục Thống kê, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong 8 tháng năm 2026 đạt khoảng 5,235 triệu tỷ đồng, tăng 13,3% so với cùng kỳ; nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng vẫn đạt 7,6%. Điều đó cho thấy sức mua của nền kinh tế vẫn được duy trì, song phía sau tốc độ tăng trưởng là sự thay đổi đáng kể trong cách người dân phân bổ ngân sách.

Áp lực này thể hiện rõ hơn khi mặt bằng giá tiếp tục tác động đến thu nhập khả dụng. Bình quân 8 tháng năm 2026, CPI tăng 4,45%, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,24%. Khi những khoản chi cho nhà ở, thực phẩm, đi lại và các dịch vụ thiết yếu chiếm tỷ trọng lớn hơn trong ngân sách gia đình, những món hàng có thể mua sau tất nhiên phải cạnh tranh quyết liệt hơn để được xuống tiền. Anh Đình Tuấn, chủ một cửa hàng thẩm mỹ tại TP.HCM, cho biết áp lực kinh doanh gần đây đã khiến anh giảm bớt mua sắm các mặt hàng thời trang, đồ thể thao mà thay vào đó là ưu tiên cho chi tiêu cho công việc và thực phẩm lành mạnh.

Thương mại điện tử là nơi sự thay đổi này bộc lộ khá rõ. Theo dữ liệu phân tích từ YouNet ECI, trong quý II/2026, có đến 43% người tiêu dùng thuộc nhóm Gen Y và 60% Gen Z duy trì hoặc cắt giảm chi tiêu trên các nền tảng trực tuyến. Đáng chú ý, nửa đầu năm người Việt vẫn chi 264.800 tỷ đồng trên Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki, tăng 19%, nhưng tốc độ đã thấp hơn mức tăng 23% của cùng kỳ trước đó.

Vấn đề cho thấy không phải người tiêu dùng rời bỏ mua sắm online mà là ngưỡng quyết định mua đang cao hơn. Những phiên livestream, mã giảm giá hay thông điệp “sắp hết hàng” không còn đủ sức thuyết phục một bộ phận khách hàng như trước. Chị Thùy Chi tại TP.HCM chia sẻ đã giảm số đơn mua trong dịp sale 8/8 xuống còn 2 đơn, thay vì 4-5 đơn như những đợt trước, đồng thời thu hẹp đáng kể ngân sách dành cho mua sắm.

Đây là sự điều chỉnh đáng chú ý đối với nền kinh tế số: tăng trưởng thương mại điện tử vẫn cao nhưng không còn đồng nghĩa với việc người tiêu dùng dễ dàng bị kích thích bởi khuyến mãi. Cuộc cạnh tranh vì thế đang chuyển từ “ai tạo được nhiều đơn hàng hơn” sang “ai thuyết phục được khách hàng rằng khoản chi này thực sự xứng đáng”.

Chi tiêu có kế hoạch hơn

Sự thận trọng mới không đồng nghĩa với việc người tiêu dùng từ bỏ những nhu cầu mang tính trải nghiệm. Ngược lại, họ đang phân loại lại thứ tự ưu tiên. Một chuyến du lịch ngắn, một bữa ăn chất lượng, sản phẩm chăm sóc sức khỏe hay món đồ có thể sử dụng lâu dài vẫn có thể được giữ lại, trong khi những khoản mua chỉ xuất phát từ cảm xúc nhất thời dễ bị loại khỏi giỏ hàng.

Xu hướng này đặc biệt rõ ở nhóm người tiêu dùng trẻ. Báo cáo Khảo sát Hành vi Tiêu dùng cho thấy người trẻ ngày càng chú trọng giá trị cảm xúc và giá trị sử dụng lâu dài, thay vì chỉ chạy theo thương hiệu hoặc xu hướng. Tư duy “mua một món thật sự cần” đang dần thay thế tâm lý mua sắm bốc đồng. Cũng theo nguồn này, khảo sát tại TP.HCM cho thấy 57% người được hỏi trong năm 2026 cho biết đang thắt chặt chi tiêu.

Điều đáng nói là sự thay đổi ấy đang tạo ra một kiểu khách hàng khó chinh phục hơn nhưng cũng có giá trị lâu dài hơn. Họ có thể so sánh nhiều nơi trước khi mua, chờ đúng thời điểm khuyến mãi, lựa chọn dung tích hoặc quy cách phù hợp, kiểm tra đánh giá và cân nhắc khả năng sử dụng trước khi thanh toán. Khuyến mãi vẫn quan trọng, nhưng không còn là chiếc chìa khóa duy nhất.

Doanh nghiệp cũng đang phải thay đổi cách kích cầu. Những chương trình giảm giá đại trà có thể kéo khách đến trong ngắn hạn, nhưng để giữ sức mua, sản phẩm phải chứng minh được chất lượng, nguồn gốc và giá trị sử dụng. Các hình thức tích điểm, ưu đãi cá nhân hóa, thanh toán số hay kết hợp trải nghiệm mua sắm đang trở thành công cụ quan trọng hơn trong việc đáp ứng nhóm khách hàng muốn tiết kiệm nhưng không muốn đánh đổi trải nghiệm.

Khi người mua buộc phải cân nhắc kỹ hơn, doanh nghiệp cũng phải cạnh tranh bằng giá trị thực thay vì chỉ dựa vào khuyến mãi hay hiệu ứng đám đông. Và trong một thị trường mà tổng bán lẻ vẫn tăng, người chiến thắng có thể không phải là doanh nghiệp bán được nhiều nhất, mà là doanh nghiệp khiến khách hàng cảm thấy mỗi đồng tiền bỏ ra đều đáng giá.

 Kim Trang

Theo Tạp chí Doanh nghiệp và Thương hiệu nông thôn

Nâng cao giá trị cà phê cần bắt đầu từ đất khỏe và sinh kế bền vững

Với chủ đề “Các xu thế hiện tại trong ngành cà phê và định hướng phát triển trong tương lai”, Hội nghị Quốc tế Cà phê Việt Nam (VICO) 2026 tập trung thảo luận các vấn đề lớn đang định hình tương lai ngành cà phê, bao gồm biến động thị trường, các quy định mới, chất lượng và giá trị gia tăng, biến đổi khí hậu, tài chính xanh, công nghệ và sự hợp tác giữa các quốc gia sản xuất. Tại Hội nghị, đại diện Nestlé Việt Nam đã chia sẻ quan điểm về những thay đổi cần thiết để ngành cà phê Việt Nam chuyển từ lợi thế về sản lượng sang lợi thế về chất lượng, giá trị và khả năng cung ứng bền vững.

Cuộc cạnh tranh giữ thị phần hàng Việt bằng năng lực thực chất

Mục tiêu duy trì tỷ lệ hàng Việt trên 80% tại siêu thị và trung tâm thương mại đến năm 2030 đặt ra yêu cầu vượt xa việc mở rộng diện tích trưng bày. Muốn trụ vững trên kệ hàng, nhà sản xuất trong nước phải chứng minh năng lực bằng chất lượng, giá thành, khả năng cung ứng liên tục và độ nhạy bén với thị hiếu tiêu dùng.

Cơ hội giảm áp lực chi phí cho nền kinh tế khi giá điện, xăng dầu hạ nhiệt

Việc giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân và đưa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% từ ngày 1/11/2026 được kỳ vọng góp phần giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, người dân. Tuy nhiên, hiệu quả của các chính sách này không chỉ nằm ở mức giảm giá năng lượng mà còn ở khả năng chuyển phần tiết kiệm thành giá thành sản phẩm, dịch vụ hợp lý hơn.

Doanh nghiệp tìm lời giải cho bài toán phát triển nông nghiệp bền vững

Trước áp lực biến đổi khí hậu, tài nguyên thu hẹp và yêu cầu nâng cao năng suất, các doanh nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới phương thức canh tác và đa dạng hóa cây trồng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị nông sản.

Hồ tiêu và bài toán giá trị gia tăng sau cánh đồng

Dù xuất khẩu hồ tiêu vượt 1,3 tỷ USD nhờ sức mua từ các thị trường lớn, ngành tiêu Việt Nam đang đối mặt với nghịch lý: giá xuất khẩu bình quân giảm nhẹ và nguồn cung nội địa thu hẹp. Bài toán tăng trưởng không còn nằm ở sản lượng xuất thô mà ở năng lực chế biến sâu và củng cố chuỗi giá trị.

Video