Thua là “nốc ao” ngay
Với việc 12 nước thành viên TPP đồng loạt công bố toàn văn hiệp định trước khi hoàn thiện các thủ tục rà soát pháp lý cho thấy sức nóng hiệp định được dư luận đặc biệt quan tâm. Trước đó, tại cuộc họp báo công bố kết quả đàm phán TPP, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh khẳng định: “Việt Nam đã bước vào sân chơi mới, không giống với WTO, nhưng một nền kinh tế yếu vẫn có thể “thắng” trong cuộc chơi và ngược lại “thua” là “nốc-ao” ngay” – ông nói.
Theo Thứ trưởng Trần Quốc Khánh, riêng ngành dệt may, theo tính toán, cứ 1 tỉ USD kim ngạch xuất khẩu sẽ tạo ra khoảng 250.000 việc làm mới. Với quy mô xuất khẩu đủ lớn, Việt Nam (VN) sẽ có điều kiện thu hút đầu tư vào lĩnh vực dệt, nhuộm và sản xuất nguyên phụ liệu theo quy tắc xuất xứ “từ sợi trở đi” của TPP, giúp tăng giá trị nội địa cho hàng may xuất khẩu.
Ông Trần Thanh Hải - Phó Vụ trưởng Vụ Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) - khẳng định, vào TPP, VN sẽ có cơ hội tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế, mở rộng danh mục hàng hoá XK vào các nước TPP chiếm tới 40% GDP và 30% thương mại toàn cầu. Bằng chứng là VN đang trở thành điểm đến hấp dẫn của các tập đoàn đầu tư lớn trên thế giới với tham vọng biến VN thành “công xưởng” mới trong chuỗi sản xuất toàn cầu của họ. Cam kết trong TPP về dịch vụ và đầu tư sẽ có tác dụng tích cực trong việc cải thiện môi trường đầu tư, góp phần thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp (DN) của VN cũng có điều kiện tham gia vào thị trường mua sắm công của Hoa Kỳ, Nhật Bản, Canada v.v...
TS Nguyễn Tú Anh - Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) - khẳng định: TPP cũng hội tụ một điểm quan trọng là chuẩn mực đối xử của Nhà nước đối với DN, Nhà nước đối với thị trường. TPP đưa ra những cam kết về việc Nhà nước không can thiệp làm tổn hại DN. Tham gia vào TPP, điểm lớn nhất mang lại cho Việt Nam là sức ép thay đổi thể chế kinh tế. Điều này không thể trì hoãn, bởi chỉ có thay đổi mới tạo ra được môi trường kinh doanh ổn định, dễ dự báo hơn và giúp DN giảm chi phí.
Nếu Nhà nước chủ động đồng hành cùng DN, thì với tinh thần dám nghĩ, dám làm, doanh nhân Việt Nam hoàn toàn có thể nắm được cơ hội. Quan trọng là Nhà nước phải tạo ra được thể chế, tạo điều kiện về mặt chính sách trong khuôn khổ cho phép, thay vì đặt thêm những rào cản không đáng có đối với DN như hiện nay.
Thách thức không nhỏ
Tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, điển hình là TPP, do VN là nền kinh tế yếu chắc chắn sẽ chịu tổn thương. Đặc biệt, TPP sẽ không chỉ bó gọn trong số 12 quốc gia hiện tại, mà sẽ mở cho nhiều nước khác tham gia, đặc biệt là sự có mặt của 2 nền kinh tế lớn là Nga và Trung Quốc. Ông Trần Thanh Hải cho rằng, việc cắt giảm lộ trình thuế quan, cũng đồng thời với việc gia tăng các hàng rào phi thuế quan. Thời gian qua, nhiều sản phẩm của VN như sắt thép, nông sản bị nhiều nước áp dựng hàng rào phi thuế ngăn cản, trong khi VN chưa xử lý tốt vấn đề này. Lấy ví dụ với ngành thép, nếu bị cạnh tranh với các cường quốc sắt thép hợp kim như Nga thì chắc chắn ngành thép VN sẽ phải thu hẹp sản xuất. Bên cạnh đó, công nghiệp hỗ trợ của VN chưa phát triển, các ngành công nghiệp có giá trị XK lớn như dệt may, da giày, điện thoại di động, sản phẩm điện tử có tỉ lệ gia công cao, vì vậy còn phụ thuộc lớn vào nguyên phụ liệu nhập khẩu.
PGS-TS Kiều Hữu Thiện (Học viện Ngân hàng) cho biết, chưa tham gia TPP, Trung Quốc đã là đối thủ đáng gờm của VN. Các doanh nghiệp VN thực tế đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt của các DN Trung Quốc và DN nước ngoài trên chính sân nhà. DN Trung Quốc kèm theo việc đầu tư sang VN là việc nhập khẩu hàng hóa với giá rẻ mạt nhằm bóp chết các DN sản xuất tại VN. Tuy nhiên, chất lượng hàng hóa của Trung Quốc đôi khi không đảm bảo chất lượng, nhưng do các kẽ hở về quy trình, chính sách và do sự thiếu kiểm soát thị trường của các cơ quan chức năng nên các hàng hóa này vẫn có mặt trên thị trường. Điều này có thể gây thiệt hại cho người tiêu dùng VN” - ông Thiện nói.
Theo Lao Động
