Phát huy vai trò, sứ mệnh lịch sử của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam

Sứ mệnh lịch sử của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam là tiên phong trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế tri thức, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đưa đất nước "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh", thông qua việc đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh, đảm bảo quốc phòng an ninh, và xây dựng văn hóa doanh nghiệp tiên tiến, đóng góp vào sự phát triển bền vững quốc gia.

Nhân dịp Đại hội XIV của Đảng, đồng chí Hồ Sỹ Hùng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã có cuộc trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp về sứ mệnh lịch sử, vai trò và vị trí của cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

PGS. TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI. Ảnh: VGP

- Kính thưa đồng chí, trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và hội nhập quốc tế hiện nay, đồng chí đánh giá như thế nào về vai trò, vị trí và sự phát triển của cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp Việt Nam sau 40 năm đổi mới?

Sau 40 năm Đổi mới, vai trò của doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ cung cấp sản phẩm, tạo việc làm sang động lực tăng trưởng, dẫn dắt đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế và đảm bảo phát triển bền vững. Nghị quyết số 68-NQ/TW, ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân khẳng định quan điểm: “Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, là lực lượng tiên phong thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia, công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng xanh, tuần hoàn, bền vững” và doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo, then chốt trong các ngành chiến lược, đóng góp lớn vào GDP, ngân sách và tạo nguồn lực quan trọng cho mục tiêu quốc gia phát triển thu nhập cao.

Điều dễ dàng nhận thấy là sự tôn trọng, đề cao cộng đồng doanh nghiệp ngày nay là một tâm lý chung của xã hội, của một đất nước đang hừng hực đi lên trên mặt trận kinh tế. Từ chỗ được xếp cuối cùng trong các giai tầng xã hội ở thời kỳ "sỹ, nông, công, thương", doanh nhân, doanh nghiệp Việt ngày nay đang đứng ở một vị thế đáng tự hào trong xã hội. Họ là lực lượng nòng cốt đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần đưa nước ta từ vị trí hầu như không có tên trên bản đồ kinh tế thế giới, trở thành một quốc gia nằm trong top 40 về GDP và top 20 về quy mô thương mại toàn cầu.

Nhìn lại lịch sử, ba thập kỷ chiến tranh (1945-1975) và chủ trương xây dựng nền kinh tế XHCN theo mô hình cổ điển sau khi đất nước thống nhất (1975-1985) đã khiến các yếu tố kinh tế thị trường bị kìm hãm, kèm với đó là sự vắng bóng của các doanh nhân. Tuy nhiên, năm 1986, công cuộc Đổi mới, với trọng tâm là chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã khởi nguồn cho sự phát triển mạnh mẽ của đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp Việt Nam. Nếu như vào những năm 1990, toàn quốc chỉ có khoảng 5.000 doanh nghiệp tư nhân, thì đến hôm nay, khu vực kinh tế tư nhân đã có tới gần 900.000 doanh nghiệp, tạo thành lực lượng hùng hậu góp phần thúc đẩy nền kinh tế nước ta.

Có thể nhận thấy rất rõ, nhờ những đường lối, chính sách tạo thuận lợi của Đảng và Nhà nước ta, doanh nghiệp Việt Nam đã mạnh mẽ nắm bắt thời cơ, và đạt được những bước nhảy vọt lớn. Sau gần 40 năm Đổi mới, cộng đồng doanh nghiệp Việt đã trưởng thành rất nhiều.

Doanh nghiêp Việt cũng không hề thua kém bản lĩnh với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới. Rõ ràng, các doanh nghiệp hàng đầu sẽ quyết định vị thế của kinh tế Việt Nam trên trường quốc tế. Một cộng đồng doanh nghiệp lớn mạnh, bền vững với khả năng cạnh tranh toàn cầu, và cộng đồng doanh nhân có khát vọng, có lòng tự tôn dân tộc mãnh liệt chính là tiền đề quan trọng để Việt Nam trở thành một quốc gia độc lập tự cường, thịnh vượng.

- Theo nhận định của đồng chí, đâu là những cơ hội và thách thức lớn hiện nay đối với cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp Việt?

Theo tôi, cơ hội đầu tiên của cộng đồng doanh nhân đến từ sự phát triển của công nghệ và chuyển đổi số, thông qua đó giúp doanh nghiệp đổi mới mô hình kinh doanh, cải tiến sản phẩm, dịch vụ và mở rộng thị trường. Các doanh nghiệp có thể tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chuỗi khối (blockchain) và thương mại điện tử để nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh.

Thứ 2 là hội nhập quốc tế: Việt Nam đã tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) như CPTPP, EVFTA, RCEP, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Việt tiếp cận thị trường quốc tế, mở rộng quy mô và gia tăng giá trị xuất khẩu.

Thứ 3, xu hướng tiêu dùng bền vững: Cộng đồng doanh nghiệp có thể khai thác xu hướng tiêu dùng xanh, thân thiện với môi trường để phát triển các sản phẩm và dịch vụ bền vững, từ đó nâng cao giá trị thương hiệu và thu hút khách hàng quốc tế.

Song song với cơ hội, thách thức đối với cộng đồng doanh nhân cũng không ít. Tình hình kinh tế suy giảm, lạm phát và bất ổn chính trị toàn cầu đã tác động mạnh đến thị trường xuất khẩu và chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam.

Các doanh nghiệp phải đối mặt với việc giá nguyên liệu đầu vào tăng cao và sức mua trên thị trường giảm sút.

Mặt khác, mặc dù chuyển đổi số mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải có khả năng đầu tư, kiến thức và kỹ năng để thực hiện thành công. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn trong việc triển khai công nghệ hiện đại do hạn chế về nguồn lực và chuyên môn.

Tôi cho rằng, khó khăn lớn nhất hiện nay của doanh nghiệp là tính bền vững về tài chính và năng lực thích ứng với những biến động từ môi trường kinh doanh. Việc duy trì dòng tiền, cắt giảm chi phí mà vẫn đảm bảo hoạt động hiệu quả cùng với áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng từ cả thị trường trong và ngoài nước đòi hỏi doanh nghiệp phải có chiến lược phát triển linh hoạt và dài hạn.

- Để phát huy hơn nữa sứ mệnh lịch sử của cộng đồng doanh nghiệp Việt, theo đồng chí, cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp Việt và VCCI cần nhấn mạnh điều gì?

Với vai trò là “người lính thời bình”, theo tôi, cộng đồng doanh nghiệp Việt cần phát huy hơn nữa sức mạnh TIÊN PHONG trong sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội, vì lợi ích của quốc gia và dân tộc, vì sự hùng cường, thịnh vượng của đất nước, vì hạnh phúc, ấm no của nhân dân.

Thứ nhất, tiên phong, đồng hành cùng Đảng, Nhà nước và nhân dân thực hiện thắng lợi các chủ trương, đường lối, nghị quyết của Đảng, chính sách, luật pháp của Nhà nước và nguyện vọng của nhân dân; tiên phong trong nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dẫn dắt quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh của quốc gia; tiên phong trong việc đưa các giá trị thương hiệu Việt, sản phẩm Việt vươn ra thế giới và tiên phong trong thực hiện các đột phá về y tế, giáo dục, năng lượng…

Thứ hai, tiên phong trong đóng góp xây dựng chính sách; chính các doanh nghiệp cần tiếp tục chủ động thu thập, tổng hợp thông tin, phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp, tổng hợp các vướng mắc trong sản xuất kinh doanh, đặc biệt là liên quan đến các văn bản quy phạm pháp luật để kiến nghị kịp thời tới Đảng, Nhà nước nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển nhanh, bền vững. Đó cũng là nhiệm vụ quan trọng của VCCI.

Thứ ba, tiên phong trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn… vào sản xuất, kinh doanh; xây dựng mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn theo chuẩn mực ESG, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường lớn. Mỗi doanh nghiệp cần chú trọng quản trị hiện đại, chuẩn hóa quy trình, minh bạch, liêm chính để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh.

Thứ tư, tiên phong trong liên kết, đoàn kết cộng đồng doanh nghiệp. Đoàn kết, hợp tác, đối thoại không thể thiếu trong quá trình phát triển.

Thứ năm: Tiên phong củng cố, tăng cường sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, làm tốt công tác an sinh xã hội, không hy sinh tiến bộ, công bằng, an sinh xã hội để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần, không bỏ ai bị bỏ lại phía sau, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

- Thưa đồng chí, VCCI đề xuất với Trung ương Đảng và Đại hội một số giải pháp nào?

Một là, đề nghị Trung ương Đảng thống nhất cao nhận thức về vai trò đặc biệt quan trọng của doanh nghiệp nói chung, doanh nghiệp tư nhân nói riêng trong phát triển kinh tế xã hội. Khẳng định phát triển kinh tế tư nhân trở thành một trong những động lực quan trọng nhất đóng góp vào tăng trưởng, tăng năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, đề xuất Đảng và Nhà nước cũng nên xem xét xác lập vị thế chính trị cho đối tượng, tầng lớp là doanh nhân đang ngày càng đông đảo về số lượng (trên 2 triệu doanh nhân và người quản lý doanh nghiệp). Mở thêm các “kênh”, các cơ hội cho các doanh nhân muốn đóng góp vào công cuộc chung, tham gia vào hệ thống quản lý nhà nước, xây dựng chính sách để góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân hiện thực hoá mục tiêu của Đại hội XIV.

Hai là, tập trung hoàn thiện thể chế, xác định thể chế là "đột phá của đột phá", tạo môi trường kinh doanh thuận lợi nhất cho doanh nghiệp.

Ba là, khơi thông mọi nguồn lực, lấy nguồn lực nhà nước để khơi dậy, dẫn dắt, kích hoạt nguồn lực xã hội.

Bốn là, xây dựng cơ chế, chính sách hình thành, phát triển doanh nghiệp dân tộc, quy mô lớn để dẫn dắt chuỗi giá trị trong nước và mở rộng tham gia thị trường quốc tế; phát huy hiệu quả Quỹ hỗ trợ đầu tư.

Năm là, đẩy mạnh kích cầu tiêu dùng và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp. Tạo điều kiện cho doanh nghiệp nội địa sản xuất những mặt hàng trong nước có thế mạnh, có khả năng duy trì và chiếm lĩnh dần thị trường trong nước.

Với niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và thành công tốt đẹp của Đại hội XIV, cộng đồng doanh nghiệp Việt nguyện đoàn kết một lòng, phát huy truyền thống vẻ vang, tinh thần tiên phong cách mạng, vững bước tiến lên dưới lá cờ vinh quang của Đảng Cộng sản Việt Nam, quyết tâm nỗ lực không ngừng, chủ động, sáng tạo sớm đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống; cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân chung sức, đồng lòng hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

- Trân trọng cảm ơn đồng chí