Kinh tế tư nhân tăng tốc sau Nghị quyết 68: Doanh nghiệp đông hơn, nhưng chưa mạnh hơn

Niềm tin của doanh nghiệp đã được củng cố

Bộ Tài chính vừa công bố thông tin về kết quả một năm thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Báo cáo cho thấy nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã được triển khai đồng bộ, trong đó nổi bật là cải cách thủ tục hành chính, mở rộng khả năng tiếp cận vốn, đất đai, chuyển đổi số và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ.

Kinh tế tư nhân tăng tốc sau Nghị quyết 68: Doanh nghiệp đông hơn, nhưng chưa mạnh hơn.

Bộ Tài chính đánh giá, sau khi Nghị quyết 68-NQ/TW được ban hành, khí thế khởi sự kinh doanh lan tỏa rõ rệt. Từ tháng 5/2025, bình quân mỗi tháng có khoảng 18.000 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 37,8% so với bình quân 4 tháng đầu năm. Số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động đạt hơn 8.300 doanh nghiệp mỗi tháng.

Tính chung năm 2025, cả nước có gần 297.500 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 27,4% so với năm 2024. Tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế của khu vực kinh tế tư nhân ước đạt gần 6,4 triệu tỉ đồng, tăng 77,8%.

Đà phục hồi tiếp tục duy trì trong 4 tháng đầu năm 2026, với gần 120.000 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 32,8% so với cùng kỳ. Tính đến hết ngày 18/5/2026, cả nước có hơn 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động.

Không chỉ doanh nghiệp, khu vực hộ kinh doanh cũng ghi nhận chuyển động mạnh trong chuyển đổi số và quản lý thuế. Đến tháng 12/2025, cả nước có hơn 1,04 triệu hộ kinh doanh sử dụng eTax Mobile, đạt trên 91,5% trong tổng số hộ kinh doanh ổn định thuộc diện nộp thuế. Tỷ lệ hộ kinh doanh kê khai, nộp thuế điện tử đạt 99%.

Tính đến ngày 2/5/2026, số hộ kinh doanh sử dụng eTax Mobile trên toàn quốc đạt hơn 2,48 triệu hộ, tương đương 81% tổng số hộ kinh doanh đang hoạt động theo đăng ký thuế. Việc triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền cũng tăng nhanh, với hơn 303.000 hộ kinh doanh đăng ký sử dụng tính đến ngày 30/4/2026, tăng 50% so với cuối năm 2025.

Theo TS Cấn Văn Lực, sau một năm triển khai Nghị quyết 68, kết quả lớn nhất là niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp tư nhân đã được củng cố đáng kể. Việc kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế không chỉ mang ý nghĩa về mặt chủ trương mà còn tạo kỳ vọng về một môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch và bình đẳng hơn.

Dù vậy, vị chuyên gia cho rằng giai đoạn tới cần chuyển trọng tâm từ ban hành chính sách sang tổ chức thực hiện. Doanh nghiệp hiện vẫn gặp nhiều rào cản về thủ tục hành chính, tiếp cận vốn, đất đai và chi phí tuân thủ. Vì thế, hiệu quả của Nghị quyết 68 cần được đo bằng những thay đổi cụ thể trong môi trường đầu tư kinh doanh, thay vì chỉ dừng lại ở các cam kết chính sách.

Bình luận về sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân ở thời điểm hiện tại, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cũng đã chỉ ra hàng loạt nghịch lý trong sự phát triển của khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Theo ông Tuấn, dù đã có bước tiến dài sau gần 4 thập kỷ đổi mới, khu vực này vẫn tồn tại nhiều điểm nghẽn. "Doanh nghiệp đông nhưng chưa mạnh, năng động nhưng chưa sâu, đóng góp lớn nhưng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu còn khiêm tốn", ông nói.

Một trong những vấn đề đáng chú ý là cơ cấu ngành nghề chưa cân đối. Phần lớn doanh thu của nhóm doanh nghiệp tư nhân lớn tập trung vào tài chính và bất động sản, trong khi công nghiệp chế biến, chế tạo lại chiếm tỷ trọng thấp. 

Bên cạnh đó, quy mô doanh nghiệp vẫn là "điểm yếu cố hữu". Khoảng 97% doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp nhỏ và vừa, phần lớn có quy mô dưới 10 lao động, cùng với khoảng 5 triệu hộ kinh doanh cá thể.

Quy mô nhỏ khiến doanh nghiệp gặp khó trong đầu tư đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo ông Tuấn, tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam có liên hệ với chuỗi giá trị toàn cầu đang giảm mạnh, trong khi năng suất lao động của khu vực ngoài nhà nước vẫn thấp hơn đáng kể so với khu vực nhà nước và FDI.

Ngoài ra, đầu tư cho nghiên cứu và phát triển còn hạn chế, nhiều doanh nghiệp vận hành theo mô hình gia đình, thiếu minh bạch và chưa đạt chuẩn quản trị hiện đại.

Ông Tuấn cho rằng để hình thành các tập đoàn tư nhân đủ sức dẫn dắt, cần chuyển dịch sang sản xuất và công nghệ, tăng đầu tư cho nghiên cứu phát triển, đồng thời hoàn thiện thể chế theo hướng bảo vệ quyền tài sản, giảm rào cản và nâng cao tính minh bạch.

Lan tỏa khí thế khởi sự kinh doanh

Theo Bộ Tài chính, về cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp trong thời gian tới, về tiếp cận đất đai, Nghị định 20/2026/NĐ-CP cho phép địa phương sử dụng ngân sách để hỗ trợ một phần chi phí đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ.

Trên cơ sở đó, chủ đầu tư phải dành một phần diện tích đất đã đầu tư hạ tầng cho doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê lại với mức hỗ trợ giảm tối thiểu 30% tiền thuê đất trong 5 năm đầu.

Về vốn, Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các ngân hàng thương mại ưu tiên nguồn vốn tín dụng cho khu vực doanh nghiệp tư nhân, khuyến khích cho vay theo chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng, mở rộng chấp nhận tài sản bảo đảm là tài sản vô hình hoặc tài sản hình thành trong tương lai.

Đến cuối tháng 12/2025, dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa đạt trên 3,65 triệu tỉ đồng, tăng 21,73% so với tháng 12/2024.

Bộ Tài chính cũng cho biết, Chính phủ đang xem xét cơ chế hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh vay vốn thực hiện dự án xanh, kinh tế tuần hoàn và áp dụng tiêu chuẩn ESG.

Trong năm 2026, trọng tâm được đặt vào tiếp tục hoàn thiện thể chế, giảm thủ tục, triển khai thực chất các chính sách về tài chính, tín dụng, thuế, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.

Đây được xem là điều kiện quan trọng để kinh tế tư nhân phát triển bền vững, đóng góp lớn hơn cho tăng trưởng và ngân sách nhà nước.