Vượt sóng lớn, nắm cơ hội để giữ đà tăng trưởng

Đó là những đánh giá của GS.TS Hoàng Văn Cường (ảnh) - nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân trong buổi phỏng vấn với Báo Lao Động về những thách thức và cơ hội đặt ra cho nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số được đặt ra trong năm 2026 đang đối mặt với nhiều thách thức. Trong bối cảnh hiện nay, liệu có cơ hội nào cho Việt Nam không, thưa ông?

- Mục tiêu tăng trưởng hai con số gặp nhiều thách thức khi nhu cầu vốn trong nước khó khăn, lãi suất tăng khiến tín dụng bị hạn chế. Bên ngoài, xung đột địa chính trị, nhất là tại Trung Đông, đẩy giá dầu và chi phí đầu vào tăng mạnh.

Tuy nhiên, cần khẳng định rằng, mặc dù khó khăn không ít nhưng chúng ta vẫn có cơ hội. Khi tình hình thế giới bất ổn, dòng vốn đầu tư quốc tế có xu hướng dịch chuyển đến nơi có môi trường ổn định. Việt Nam có thể tận dụng cơ hội này để thu hút đầu tư. Đặc biệt, việc phát triển các trung tâm tài chính quốc tế sẽ là điểm hút vốn quan trọng. Biến động cũng tạo cơ hội tái cấu trúc thị trường xuất khẩu, tìm kiếm bạn hàng và nguồn cung thay mới.

Trong bối cảnh khó khăn như hiện nay để giữ vững đà tăng trưởng chúng ta cần tập trung vào các giải pháp nào, thưa ông?

- Chúng ta vừa phải thúc đẩy tăng trưởng, vừa phải kiểm soát lạm phát, ổn định tỉ giá, giữ vững các cân đối lớn. Điều này khiến chính sách tiền tệ không thể tập trung hoàn toàn cho tăng trưởng mà buộc phải phân tán. Đây chính là thách thức lớn nhất. Mục tiêu tăng trưởng hai con số không phải là mục tiêu ngắn hạn trong một năm, mà là một chiến lược dài hạn. Muốn trở thành quốc gia thu nhập cao, Việt Nam phải duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm, thậm chí hàng chục năm. Do đó, cần có sự điều chỉnh linh hoạt theo bối cảnh.

Tôi cho rằng cần kiên định ba trụ cột: Ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đảm bảo cân đối lớn. Khi môi trường vĩ mô ổn định, nhà đầu tư sẽ yên tâm hơn khi bỏ vốn, không lo biến động quá lớn từ bên ngoài. Đồng thời, linh hoạt sử dụng chính sách tài khóa để hỗ trợ tăng trưởng. Về dài hạn, phải kiên trì với mục tiêu tăng trưởng cao nhưng không nên tạo áp lực ngắn hạn. Quan trọng nhất là xây dựng nền tảng vững chắc để duy trì tốc độ tăng trưởng trong nhiều năm, thay vì chạy theo con số trong một năm cụ thể.

Đặc biệt, trong bối cảnh chính sách tiền tệ bị hạn chế, vai trò của chính sách tài khóa cần được phát huy mạnh hơn. Chúng ta cần giảm thuế, phí để hạ chi phí đầu vào, đặc biệt là với xăng dầu - yếu tố tác động lan tỏa đến toàn bộ nền kinh tế. Đơn cử như trong thời gian qua, việc điều hành nguồn cung xăng dầu là một điểm sáng.

Dù giá bị ảnh hưởng của thị trường thế giới, nhưng không xảy ra tình trạng đứt gãy nguồn cung hay khan hiếm kéo dài. Đây là thành công cần được duy trì. Trong thời gian tới, nếu cần thiết, có thể triển khai các gói hỗ trợ cho những ngành chịu ảnh hưởng nặng từ chi phí đầu vào tăng cao.

Về dài hạn, mô hình tăng trưởng của Việt Nam cần thay đổi ra sao, thưa ông?

- Mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ, vốn và tài nguyên đã từng là lợi thế giúp Việt Nam thu hút đầu tư và duy trì tốc độ tăng trưởng trong nhiều năm, nhưng hiện nay đã bộc lộ hạn chế.

Trong bối cảnh mới, chúng ta buộc phải chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu. Điều này đòi hỏi phải đẩy mạnh chuyển đổi số trên toàn nền kinh tế, phát triển hạ tầng số, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu, phát triển, ứng dụng công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo.

Bên cạnh đó, nguồn nhân lực cần được nâng cấp về kỹ năng, chuyển từ lao động giản đơn sang lao động có trình độ cao, có khả năng sáng tạo và thích ứng với công nghệ.

Xin trân trọng cảm ơn ông!