Vinacomin phải mạnh dạn “làm mới” mình

Ông Phạm Đình Thúy, Vụ trưởng Vụ Thống kê công nghiệp, Tổng cục Thống kê cho rằng: “Ngành khai thác khoáng sản không còn đóng vai trò quan trọng cho tăng trưởng kinh tế nữa”.

Dẫn giải báo cáo của Tổng cục Thống kê cho thấy, chỉ số sản xuất ngành khai khoáng trong quý II giảm 5,3% và quý III giảm 6,8%. Tính chung 9 tháng đầu năm nay chỉ số này giảm 4,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, 9 tháng đầu năm 2015 ngành này vẫn còn tăng tới 8,3%. Hiện giờ Vinacomin đang phải cầu cứu Chính phủ và ở chiều ngược lại, Chính phủ cũng đang có một số động thái nhằm tháo gỡ khó khăn cho ngành công nghiệp khai khoáng này. Phải chăng, sứ mệnh của Vinacomin đã hết?

Ph. Ăngghen đã đưa ra nhận định rằng: “Chẳng có ai trong chúng ta có mặt khi ông trời sinh ra Trái đất, vì vậy, chẳng có ai biết ông trời đã nhét những thứ gì vào trong lòng Trái đất”. Chúng ta thấy, hầu hết các khoáng sản ở Việt Nam có trữ lượng không lớn và phân bố tản mạn, không tập trung. Trữ lượng dầu khí của Việt Nam cũng không nhiều. Với sản lượng khai thác như hiện nay, nếu không phát hiện thêm trữ lượng mới, nguồn dầu khí của Việt Nam sẽ cạn kiệt chỉ trong vài ba chục năm tới.

Than ở đất liền cũng đã cạn kiệt dần. Việt Nam đang và sẽ phải nhập than từ nước ngoài để bảo đảm nhu cầu tiêu thụ trong nước. Trữ lượng than ở đồng bằng sông Hồng theo số liệu tính toán có thể tới vài trăm tỷ tấn. Nhưng đây là nguồn tài nguyên không tái tạo. Vậy nên “bài toán” khai thác + công nghệ cho đúng, trúng, hợp lý vẫn là vấn đề nan giải với ngành khai khoáng của nước ta hiện nay.

Thực trạng của Vinacomin bấy giờ, ngược dòng thời gian một chút chúng ta thấy có những kỳ khủng hoảng giá khoáng sản giảm trong những năm 80, và vào năm 1998, hay những cú “sốc” tăng giá khoáng sản trong năm 2007, đầu năm 2008, và cú “sốc” giảm giá một cách thảm hại vào cuối 2008 đã đủ để cho phép chúng ta rút ra một nhận xét khiêm tốn nhất là không thể dựa vào khoáng sản để phát triển bền vững nền kinh tế.

Ví dụ: Nhật Bản có thể coi là một hình mẫu phát triển kinh tế không dựa trên nguồn tài nguyên khoáng sản. Bên cạnh Việt Nam, nếu xét về tiềm năng tài nguyên khoáng sản thì Thái Lan thua xa Việt Nam, trong khi Việt Nam đang tụt hậu so với Thái Lan hơn nửa thế kỷ về phát triển kinh tế.

Dẫu biết, những con số không thể nói hết vấn đề mà nội tại Tập đoàn này đang chật vật bước đi. Nhưng sự đóng góp của Vinacomin cho nền kinh tế ngày càng giảm sâu, đồng nghĩa với việc vai trò của Vinacomin với nền kinh tế nước nhà không còn quan trọng như trước nữa. Sứ mệnh đã hết, giờ nó chỉ còn tồn tại với tư cách như một bộ phận, thành viên của một thành phần kinh tế mà thôi.

Mặt khác, phải chăng Vinacomin đã không chú trọng phát triển bền vững trên bước đường của mình? Trong khi phát triển bền vững đã trở thành một trong những định hướng chiến lược quan trọng nhất của hầu hết các quốc gia trên thế giới, ở mọi ngành nghề trong thời đại cách mạng khoa học và công nghệ hiện nay. Trong định hướng chiến lược phát triển này của các nước, không chỉ có việc giải quyết mâu thuẫn giữa một bên là sản xuất vật chất ngày một tăng lên nhanh chóng và bên kia là sự suy thoái ngày một nghiêm trọng hơn của môi trường tự nhiên trở nên cấp bách.

Tất cả những vấn đề đó đang đặt ra cho chúng ta một sự lựa chọn rất rõ ràng là phải phát triển một nền kinh tế bền vững, trong sạch và hiệu suất cao. Đó chính là nền kinh tế dựa vào tri thức. Tài sản vô tận của quốc gia là tri thức, còn khoáng sản chỉ là tài sản có hạn, không thể tiếp tục tư duy về phát triển kinh tế theo định hướng dựa vào tài nguyên khoáng sản. Và các nhà hoạch định chính sách, bộ phận liên quan phải thẳng thắn nhìn nhận vào thực tế của Vinacomin. Vì đây chính là bài học quan trọng và đắt giá cho chúng ta trong việc phát triển kinh tế bền vững.

Trước đó, ngày 12/11, Vinacomin mới kỷ niệm 80 năm truyền thống công nhân vùng mỏ – truyền thống ngành than. Chúng ta cũng xin chúc và mong cho Vinacomin có những đổi mới về khoa học công nghệ, đổi mới về năng lực quản lý, quản trị để đáp ứng được với tình hình mới hiện nay.

Theo Lầu Thanh Enternews