Phó Thủ tướng "chỉ lối" cho ngành đường sắt thoát ì ạch

Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng khẳng định, tuy còn nhiều hạn chế, nhưng vai trò của vận tải đường sắt là hết sức quan trọng đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, muốn khẳng định được vai trò của mình, không cách nào khác, ngành đường sắt phải thực sự đổi mới.

Thông tin từ văn phòng Chính Phủ cho biết, ngày 22/12, Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng đã đi kiểm tra hoạt động khai thác tại ga Giáp Bát và ga Hà Nội, làm việc với lãnh đạo ngành đường sắt về những định hướng phát triển trong thời gian tới.

Căn bệnh “đói” nguồn lực

Tại cuộc gặp gỡ, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, kiêm phụ trách Hội đồng quản trị Tổng công ty Đường sắt Việt Nam Nguyễn Ngọc Đông, cho biết mạng đường sắt quốc gia Việt Nam có tổng chiều dài 3.143 km nhưng đến nay đều đã lạc hậu.

Từ năm 1975 đến nay, ngành đường sắt có xây dựng mới tuyến đường sắt xuống cảng Cửa Lò nhưng đã dừng hoạt động. Bên cạnh đó, tuyến Yên Viên – Phả Lại – Hạ Long – Cái Lân đang bị đình hoãn, còn lại không có tuyến đường sắt mới nào được đầu tư trọn vẹn.

“Đường nhánh kết nối với cảng biển nhiều nơi bị dỡ bỏ, kết nối kém. Hành lang an toàn đường sắt nhiều đoạn bị xâm phạm nghiêm trọng”, ông Đông thông tin.

Trong khi đó, vốn cho duy tu đường sắt hàng năm dao động khoảng từ 1.700-2.000 tỷ đồng nhưng chỉ đáp ứng được khoảng 40% so với nhu cầu. Mức đầu tư như vậy chỉ chiếm khoảng 2-3% tổng vốn đầu tư cho giao thông vận tải.

Ông Vũ Tá Tùng, Tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt, cho rằng các vấn đề về kết cấu hạ tầng là nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp năng lực vận chuyển của ngành đường sắt. Hiện nay, với các tuyến ngắn thì không cạnh tranh được với đường bộ, trong khi đó các tuyến đường dài thì khó cạnh tranh với hàng không giá rẻ. Do đó, ngành đường sắt kiến nghị cần đầu tư để kết nối đường sắt quốc gia vào các cảng biển, khu công nghiệp, nhà máy với kinh phí hơn 2.000 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, đầu tư giải quyết các nút thắt, hạn chế về kết cấu hạ tầng đường sắt gồm các dự án thay tà vẹt, cải tạo nâng cấp cầu yếu, đầu tư để nâng cao an toàn giao thông.

Đặc biệt kiến nghị Chính phủ và các ngân hàng hỗ trợ vay vốn ưu đãi để phát triển công nghiệp đường sắt.

Đường sắt không còn cách nào khác là đổi mới

Sau khi nghe báo cáo và các ý kiến, Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng khẳng định thực tế nguồn lực đầu tư phát triển đường sắt hạn chế, xã hội hóa đường sắt khó khăn, rất khó thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước. Đây là nguyên nhân chính cản trở phát triển và hiện đại hóa ngành đường sắt.

Theo Phó thủ tướng, hiện nhận thức về vai trò của đường sắt trong tổng thể kết cấu hạ tầng giao thông nói chung chưa nhất quán và rõ ràng. Ngoài ra, chưa có một bài toán để khẳng định đường sắt phải chiếm bao nhiêu phần trăm thị phần vận tải nên chưa có một cơ cấu đầu tư phù hợp.

“Nhưng vai trò của vận tải đường sắt là hết sức quan trọng đối với nền kinh tế. Muốn khẳng định được vai trò của mình, không cách nào khác, ngành đường sắt phải thực sự đổi mới”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Do đó, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng yêu cầu, thời gian tới Bộ Giao thông vận tải và toàn ngành đường sắt cần nghiêm túc thực hiện chiến lược, quy hoạch phát triển đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Theo Phó thủ tướng, việc hạn chế nguồn lực nên không thể làm ngay một lúc, do đó phải có thứ tự ưu tiên nâng cấp đường sắt Bắc – Nam. Cụ thể, tập trung hoàn thành báo cáo xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam để có thể tìm kiếm chủ đầu tư, trình Quốc hội cho chủ trương đầu tư vào năm 2018, từng bước đạt được mục tiêu đề ra.

Đặc biệt, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cần phát huy các kết quả đã đạt được, khắc phục triệt để những tồn tại, tiếp tục tái cơ cấu và đổi mới. Từng bước đầu tư để khắc phục các nút thắt về kết cấu hạ tầng, đầu tư nâng cấp, cải tạo các nhà ga hành khách, trước mắt là các ga có lượng hành khách lớn, xóa bỏ các điểm giao cắt đồng mức giữa đường bộ, đường sắt.

“Cần sớm triển khai đầu tư kết nối hệ thống đường sắt quốc gia với các cơ sở sản xuất công nghiệp, dịch vụ khác, tăng cường kết nối giữa các loại hình, phương thức vận tải, kết nối đường sắt với các nước trong khu vực”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng giao Bộ GTVT tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện Dự án Luật Đường sắt, theo nguyên tắc không để cơ quan Nhà nước thực hiện hoạt động kinh doanh.

Đặc biệt, rà soát lại tất cả các dự án đang hoặc sắp đầu tư, tính toán lại một cách tổng thể để xác định hiệu quả, tránh thất thoát, nâng cao hiệu quả đầu tư.

Đối với các đề xuất của ngành đường sắt, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương nghiên cứu, báo cáo Thủ tướng Chính phủ để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho ngành.

Theo Thy Hằng DĐDN