PCI như chỉ số “bắt buộc”

Đây là năm thứ 10 Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) được công bố. Trong 10 năm qua đã có 88.000 doanh nghiệp tham gia trả lời PCI, điều này giúp PCI thực hiện được mục tiêu xuyên suốt là phản ánh chân thực “tiếng nói” của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam về môi trường kinh doanh ở các địa phương qua thước đo là sự hài lòng của họ đối với bộ máy công quyền.

PCI 2014: Đà Nẵng đầu bảng, TP.HCM, Hà Nội “thăng” hạng

Sáng 16/4 vừa qua, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng cơ quan phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) đã công bố Báo cáo thường niên PCI 2014.

Kết quả cho thấy, Đà Nẵng tiếp tục giữ ngôi vị quán quân của bảng xếp hạng PCI 2014 với số điểm 66,87, theo sau là Đồng Tháp với 65,28 điểm và Lào Cai với 64,67. Lần đầu tiên trong 10 năm công bố PCI, TP.HCM cũng bước vào nhóm 5 tỉnh, thành phố có chất lượng điều hành tốt nhất cả nước. Quảng Ninh nằm trong nhóm 5 tỉnh, thành phố đứng đầu cả nước về chất lượng điều hành.

Trong nhóm 10 tỉnh thành có chất lượng điều hành tốt nhất năm 2014 còn có các tỉnh Vĩnh Phúc, Long An, Thái Nguyên, Kiên Giang và Bắc Ninh. Vĩnh Phúc từng luôn nằm trong top 10 trong các năm 2006-2009, sau những sụt giảm trong các năm 2010-2012, đã có sự thăng hạng ấn tượng trong 2 năm gần đây. Trong các năm 2008 và 2011, Long An từng có mặt trong nhóm 10 tỉnh thành có chất lượng điều hành tốt nhất. Đáng lưu ý, thủ đô Hà Nội đã thăng hạng 7 bậc trên bảng xếp hạng, từ vị trí thứ 33 năm ngoái tiến lên vị trí 26 năm nay.

Đánh giá về kết quả PCI năm nay, ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, nếu tính các tỉnh 4 lần lọt vào top 10 của PCI thì đã có 9 tỉnh đạt được như vậy và có địa phương đã có sự bứt phá rất mạnh mẽ điển hình như Đà Nẵng cùng với một số tỉnh có nhiều tiến bộ như Hà Nội và TP.HCM.

“Phải nói rằng, đối với thành phố lớn, bộ máy lớn và số doanh nghiệp đông đảo thì việc thay đổi để phụ vụ tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp sẽ rất khó khăn. Nhưng cả hai thành phố đó đã có những chuyển mình rất mạnh mẽ”, ông Lộc cho hay.

Đánh giá của doanh nghiệp FDI

Không chỉ đưa ra các chỉ số đánh giá của doanh nghiệp trong nước về môi trường kinh doanh của từng địa phương, báo cáo PCI của VCCI cũng lấy ý kiến của các doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam về những nội dung trên.

Theo đó, cho thấy, Việt Nam tiếp tục được đánh giá tích cực so với các quốc gia cạnh tranh về sự ổn định của chính sách, mức độ rủi ro có ảnh hưởng trực tiếp tới họ cao và mức thuế hợp lý.

Tuy nhiên, môi trường kinh doanh của Việt Nam vẫn còn kém hấp dẫn về chi phí không chính thức, gánh nặng quy định, chất lượng của cơ sở hạ tầng và chất lượng dịch vụ hành chính công (y tế, giáo dục). Đặc biệt, tăng cường nguồn lao động có tay nghề cao cũng như đơn giản hóa việc cấp giấy phép làm việc cho người lao động nước ngoài được coi là những yếu tố giúp Việt Nam cạnh tranh hơn trong thu hút đầu tư.

Dù thời gian chờ đợi để đi vào hoạt động đã giảm rất nhiều nhưng hầu hết doanh nghiệp cho biết họ vẫn chịu nhiều chi phí cho các gánh nặng quy định, chính sách khi phải tuân thủ các thủ tục cấp phép, thanh tra và thủ tục tại cảng…. Các loại chi phí không chính thức mà doanh nghiệp FDI phải chi trả trong năm 2014 đều cao hơn năm 2013.

Chi phí thực sự của tham nhũng không chỉ nằm ở các khoản chi bôi trơn trực tiếp, mà còn gồm cả hiệu quả bị mất đi khi các nhà thầu không đủ năng lực được lựa chọn thay vì những nhà thầu có năng lực nhưng không hối lộ.

PCI như chỉ số “bắt buộc”

Đánh giá về tác động của chỉ số CPI sau 10 năm, ông Nguyễn Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI cho biết, trước đây chỉ số PCI chỉ đóng vai trò như một phương tiện tham khảo cho các địa phương trong việc cải cách nhưng từ năm 2014 với việc Chính phủ ban hành Nghị quyết 19, chính thức đưa môi trường cải thiện kinh doanh của các địa phương, chỉ số PCI được xem như một chỉ số bắt buộc.

“Phải nói rằng chúng ta đã bước qua một giai đoạn mới mà ở đó mệnh lệch của Chính phủ thông qua Nghị quyết 19, thông điệp của lòng dân và chỉ số PCI đã gặp nhau sẽ tạo nên một tác động động lực để tạo ra một đột phá mới, cho làn sóng đầu tư”, ông Lộc nhấn mạnh.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế VCCI cũng cho biết, qua 10 năm PCI có 4 tác động. Cụ thể là trao quyền cho các doanh nghiệp đánh giá chính quyền, giúp thay đổi tư duy và chất lượng điều hành. Từ kết quả PCI, 63 tỉnh thành phố đều tìm cách ban hành cải thiện, đồng thời góp phần thúc đẩy kinh tế vùng, các địa phương có thể học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau.

Ngoài ra, ông Tuấn cũng chia sẻ áp lực cá nhân đối với lãnh đạo VCCI rất lớn, các thành viên trong nhóm nghiên cứu PCI chẳng hạn, việc một số lãnh đạo địa phương nhắn tin, gọi điện với nội dung “PCI lấy tư cách gì để đánh giá”, nhưng thực chất PCI chính là việc doanh nghiệp bỏ phiếu, không phải ý kiến của VCCI. Cần thấy rằng, VCCI đã độc lập, khách quan khi đưa ra báo cáo về chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

“Cá nhân tôi đã từ chối nhiều lời mời ăn trưa, ăn tối từ các chủ tịch, bí thư tỉnh nếu cảm thấy không thoải mái, điều này giúp giữ khoảng cách”, ông Tuấn cho hay.

Trong báo cáo của PCI 2014, VCCI cũng đã dành không ít thời gian để hiệu chỉnh và xử lý các trường hợp can thiệp vào kết quả chỉ số PCI. Thậm chí, mức độ can thiệp đã trở nên nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tính khách quan và độ chính xác của Bảng xếp hạng khi doanh nghiệp một số tỉnh cho biết họ nhận được yêu cầu phản ánh thông tin tích cực về địa phương nếu nhận được phiếu khảo sát của VCCI.

Kết quả PCI cũng tạo áp lực lớn đối với chính quyền địa phương, ảnh hưởng đến quyết định đổi mới, cải thiện để cải thiện các tiêu chí PCI đưa ra. Cụ thể, theo ông Võ Duy Khương, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Đà Nẵng, việc tiếp tục giữ ngôi đầu bảng trong năm 2014 là áp lực lớn cho Đà Nẵng để duy trì vị trí này.

“Nhiều năm qua TP. Đà Nẵng đã thực hiện một số biện pháp. Trước hết là cải cách thủ tục hành chính của TP Đà Nẵng càng ngày càng tốt. Trên tất cả các lĩnh vực chúng tôi đã thực hiện triển khai cải cách thủ tục, những chỉ số thành phần thấp chúng tôi đã bàn bạc đưa các giải pháp khắc phục”, ông Khương chia sẻ bí quyết giúp Đà Nẵng giữ vững ngôi vị đầu bảng.

Một đại diện đến từ Hà Nội, ông Trần Ngọc Nam, Phó ciám đốc Sở Kế hoạch và đầu tư cũng cho biết, trước kết quả được VCCI đưa ra về chỉ số PCI của Hà Nội, sở sẽ thường xuyên tổ chức họp liên ngành gồm kế hoạch và đầu tư, tài chính, thuế, hải quan, tài nguyên môi trường... giải quyết những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp. Đồng thời cam kết rằng phía sở kế hoạch và đầu tư  sẽ tích cực hơn nữa để tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn pháp luật cho doanh nghiệp.

Theo NĐT