Kích hoạt dòng chảy vốn nhờ mô hình BOT

Theo báo cáo mới đây của Bộ Giao thông Vận tải trình lên Chính phủ, mô hình BOT đã thực sự góp phần kích hoạt dòng vốn ngoài xã hội vào các dự án hạ tầng giao thông.

San sẻ gánh nặng với đầu tư công

Theo báo cáo này, trong những năm vừa qua, nguồn lực đầu tư công ngày càng hạn hẹp; nhiều dự án phải tạm dừng, giãn tiến độ theo Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24/02/2011 của Chính phủ nhằm thực hiện chủ trương kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội; nhiều dự án quan trọng, cấp bách đều không thể cân đối được nguồn vốn ngân sách nhà nước để đầu tư.

Trong bối cảnh đó, thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng, ngành giao thông vận tải cùng các bộ, ngành và địa phương đã bước đầu thành công trong việc huy động các nguồn lực đầu tư ngoài ngân sách để đầu tư phát triển những dự án quan trọng, cấp bách này.

Cho đến nay, ngành giao thông vận tải đã và đang triển khai thực hiện 68 dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông theo hình thức BOT; trong đó, 20 dự án đã hoàn thành, đưa vào khai thác đảm bảo chất lượng, tiến độ đầu tư các dự án được rút ngắn. Nhiều dự án hạ tầng giao thông khác không sử dụng ngân sách cũng đã được các doanh nghiệp tự đầu tư như cảng biển, đường cao tốc, sân bay... với hiệu quả đầu tư cao.

Bằng các nguồn vốn đầu tư ngoài ngân sách, hiện nay cả nước đã đưa vào sử dụng hàng nghìn km đường bộ, trong đó có khoảng 700 km đường cao tốc (cao tốc Nội Bài - Lào Cai, cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây...), các cầu quy mô lớn (cầu Cổ Chiên, cầu Rạch Miễu, cầu Việt Trì, cầu Yên Lệnh...), các cảng hàng không (T2 Nội Bài, Phú Quốc, Vinh…)

Do huy động thêm được các nguồn lực ngoài ngân sách để đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nên đến nay năng lực và chất lượng của hạ tầng giao thông Việt Nam đã được cải thiện đáng kể. Theo báo cáo của Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) thực hiện hai năm một lần, năm 2014, năng lực và chất lượng của hạ tầng giao thông Việt Nam đứng ở vị trí 74, tăng 16 bậc so với năm 2012 và tăng 29 bậc so với năm 2010.

Lợi ích nhiều bề

Vẫn theo Bộ Giao thông vận tải, hình thức đầu tư BOT hiện là hình thức đầu tư phổ biến trên thế giới vì ngoài việc khắc phục sự thiếu hụt nguồn lực đầu tư công thì đây là hình thức đầu tư có sự giám sát chặt chẽ của nhiều bên, không làm tăng nợ công trong điều kiện nợ công đang ở mức cao như hiện nay, huy động được nguồn vốn nhàn rỗi của người dân thông qua các tổ chức tín dụng, hạn chế tình trạng lãng phí, tham nhũng trong đầu tư xây dựng... Đây cũng là giải pháp góp phần thực hiện đề án tái cơ cấu các lĩnh vực vận tải, nhằm năng cao năng suất, hạ giá thành vận tải, qua đó nâng cao tính cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong bối cảnh đầu tư BOT bùng nổ, đối với các dự án cụ thể, ngoài việc tính toán đảm bảo hiệu quả tài chính hoàn vốn đầu tư, Bộ Giao thông vận tải đã chỉ đạo tư vấn đánh giá tổng thể hiệu quả kinh tế - xã hội. Kết quả cho thấy các tuyến đường được đầu tư nâng cấp, xây dựng mới đã mang lại nhiều lợi ích do rút ngắn được thời gian vận chuyển hàng hóa và hành khách; tiết kiệm nhiên liệu; giảm chi phí sửa chữa, khấu hao phương tiện; lợi ích mang lại cho người sử dụng lớn hơn so với mức phí người sử dụng phải đóng.

Các tính toán cho thấy đối với các tuyến đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, cao tốc thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, ước tính giảm 50% thời gian đi lại, giảm khoảng 30% chi phí; quốc lộ 1 đoạn Hà Nội - Vinh giảm khoảng 30% thời gian đi lại, giảm khoảng 20% chi phí; quốc lộ 14 (đoạn từ Pleiku - Cầu 110) tỉnh Gia Lai, lợi ích mang lại khoảng 244 tỷ đồng/năm, trong khi doanh thu từ thu phí sử dụng đường bộ khoảng 167 tỷ đồng/năm; đối với quốc lộ 14 đoạn qua tỉnh Đắk Nông, lợi ích mang lại khoảng 104 tỷ đồng/năm, trong khi doanh thu từ thu phí sử dụng đường bộ khoảng 79 tỷ đồng/năm...

Không chỉ vậy, các dự án cũng đã đưa lại các lợi ích không định lượng được bằng tiền như giảm thiểu tai nạn giao thông, ô nhiễm môi trường, rút ngắn thời gian đi lại, chẳng hạn dự án cầu Cổ Chiên đã giúp rút ngắn 70km từ Trà Vinh đi Thành phố Hồ Chí Minh...

Chính vì vậy, theo Bộ Giao thông Vận tải, việc huy động các nguồn lực trong nước để phát triển kết cấu hạ tầng giao thông là một hướng đi đúng trong việc hiện thực hóa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, góp phần phát huy nội lực, tăng cường sử dụng sản phẩm, hàng hóa, công nghệ và dịch vụ trong nước để giảm chi phí sản xuất, giảm nhập siêu...

Anh Minh