Đòn bẩy mới cho quan hệ hợp tác Việt Nam - Singapore

Tính đến hết năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Singapore đạt gần 40 tỷ SGD, tăng 26,2% so với mức kỷ lục trước đó của năm 2024 và gấp đôi quy mô chỉ bốn năm trước.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí đối tác thương mại thứ 10 của Singapore. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Singapore với Việt Nam đạt 18,8 tỷ SGD, tăng 43,7% so với cùng kỳ 2025, trong đó xuất khẩu của Singapore tới Việt Nam đạt 10,2 tỷ SGD, tăng 8,9%; nhập khẩu của Singapore từ Việt Nam đạt 8,5 tỷ SGD, tăng 133%.

Về đầu tư, trong tháng 1/2026, Singapore dẫn đầu về vốn đầu tư vào Việt Nam với 1,07 tỷ USD, chiếm 41,54% tổng vốn đầu tư. Ở chiều ngược lại, tính đến tháng 3/2025, Việt Nam có 153 dự án đầu tư tại Singapore với tổng vốn đăng ký hơn 690 triệu USD.

Hướng tới tương lai, câu hỏi đặt ra là lĩnh vực nào có thể tạo ra đòn bẩy mới cho quan hệ hợp tác Việt Nam-Singapore?

Năng lượng - kiến trúc xuyên biên giới

Đây là trục có tính đột phá lớn nhất. Tháng 3/2025, Singapore và Việt Nam ký Ý định thư về giao dịch điện xuyên biên giới, nâng mục tiêu nhập khẩu điện carbon thấp từ Việt Nam lên khoảng 2GW vào năm 2035, qua tuyến cáp ngầm dài khoảng 1.000km.

Tháng 5/2025, hợp tác mở rộng thành liên minh ba bên khi doanh nghiệp năng lượng từ Malaysia cùng tham gia, hướng tới xuất khẩu điện gió ngoài khơi của Việt Nam sang cả Singapore lẫn Malaysia thông qua cơ sở hạ tầng truyền tải chung.

Hợp tác này đặt trong bối cảnh Singapore đặt mục tiêu nhập khẩu 6GW điện carbon thấp vào năm 2035, tương đương khoảng 1/3 tổng nhu cầu năng lượng quốc đảo. Trong khi đó, Việt Nam cũng đặt mục tiêu 6GW điện gió ngoài khơi vào năm 2030 và tới 91,5GW vào năm 2050.

Đại sứ Singapore tại Việt Nam Jaya Ratnam nhấn mạnh rằng Singapore xem Việt Nam là điểm đến quan trọng trong mạng lưới năng lượng ASEAN nhờ tiềm năng tái tạo khổng lồ. Cả hai quốc gia đều cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, trong đó sản phẩm năng lượng của Việt Nam đóng vai trò then chốt.

Tuy nhiên, chi phí cáp ngầm, phân bổ rủi ro giữa các bên và tiến độ hoàn thiện khung pháp lý giao thương điện của Việt Nam là những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và sớm có các giải pháp.

Khu công nghiệp thế hệ mới: từ gia công sang xanh hóa

Mô hình VSIP sắp bước vào năm thứ 30, trở thành một trong những hình mẫu về khu công nghiệp không chỉ trong quan hệ Việt Nam - Singapore mà còn với nhiều quốc gia khác. Nhưng thế hệ tiếp theo của chuỗi khu công nghiệp này không còn vận hành theo logic cũ.

Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP) là chuỗi các khu công nghiệp tiêu chuẩn quốc tế tại Việt Nam.

Đầu năm 2025, Sembcorp thông báo xây dựng VSIP thứ ba tại Bình Dương (nay là TP HCM) theo tiêu chuẩn không phát thải, đầu tiên thuộc loại này tại Việt Nam. Mô hình khu công nghiệp tích hợp hạ tầng xanh, năng lượng tái tạo và tiêu chuẩn ESG đang trở thành yếu tố quyết định thu hút FDI thế hệ mới từ châu Âu, Mỹ và Nhật Bản, thay thế vị trí của chi phí đất đai và vị trí địa lý trước đây.

Luật Đầu tư 2025 của Việt Nam bổ trợ trực tiếp cho quỹ đạo này. Cơ chế phê duyệt nhanh được mở rộng cho dự án tại khu công nghiệp bất kể lĩnh vực, thủ tục đánh giá song song thay thế trình tự tuần tự, và nhà đầu tư nước ngoài được phép thành lập doanh nghiệp trước khi nhận Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Các cải cách này xử lý trực tiếp những điểm nghẽn mà nhà đầu tư Singapore kiến nghị trong nhiều năm.

Thị trường vốn: kết nối tài chính còn bỏ ngỏ

Đây là trục ít được nhắc đến nhất nhưng có thể tạo ra giá trị dài hạn lớn nhất. Trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện, hai bên nhất trí thúc đẩy kết nối thị trường vốn, bao gồm liên kết sàn chứng khoán và chứng chỉ lưu ký. Đây là điều chưa từng có trong lịch sử quan hệ tài chính song phương.

Nền móng hạ tầng cho kết nối đó đang được thiết lập. Hệ thống giao dịch KRX ra mắt tháng 5/2025 thay thế hạ tầng cũ, rút ngắn chu kỳ thanh toán và mở đường cho cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm.

Nghị định 245/2025 xóa bỏ giới hạn sở hữu nước ngoài tùy tiện và bắt buộc công bố thông tin bằng tiếng Anh. Thời gian niêm yết sau IPO được rút từ 90 ngày xuống 30 ngày. Tất cả những thay đổi này là điều kiện tiên quyết để kết nối kỹ thuật với sàn giao dịch chứng khoán Singapore trở thành hiện thực.

Tiềm năng hợp tác mới

Giáo sư Vũ Minh Khương từ Trường Chính sách Công Lý Quang Diệu, Đại học Quốc gia Singapore, cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể trở thành công cụ chuyển đổi trong quản trị chính phủ, dịch chuyển từ quản lý truyền thống sang các giải pháp dựa trên công nghệ hiệu quả hơn. Ông đề xuất hợp tác Việt Nam - Singapore trong AI có thể tạo ra cải thiện đáng kể trong quản lý hành chính, bao gồm triển khai nền tảng số để nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Ông Khương nhận định rằng quan hệ với Việt Nam đã trở thành ưu tiên chiến lược của Singapore trong năm 2025 và tương lai, điều được thúc đẩy bởi sự chuyển mình mạnh mẽ của Việt Nam trong cải thiện thể chế pháp lý, chủ động nắm bắt khoa học công nghệ và đạt tốc độ tăng trưởng ấn tượng.

Ba thập kỷ qua, VSIP là biểu tượng cho hợp tác Việt Nam - Singapore trong lĩnh vực sản xuất truyền thống. Trong thập kỷ tới, biểu tượng đó có thể là tuyến cáp điện ngầm dưới Biển Đông, một kết nối thị trường vốn chưa từng có, hoặc một mô hình quản trị số được thử nghiệm đầu tiên giữa hai nước láng giềng ASEAN có mức độ tin cậy chiến lược cao nhất khu vực.