Trung Đông bất ổn, doanh nghiệp xuất khẩu nông sản không thể chủ quan

Căng thẳng và xung đột leo thang tại khu vực Trung Đông đang tạo ra những tác động đa chiều đối với thương mại toàn cầu, trong đó có hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Theo Bộ Công Thương, các đợt tấn công quân sự và phản công đã gây nên tình trạng bất ổn nghiêm trọng, tạo ra môi trường rủi ro cao đối với hoạt động vận tải, giao thương quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trao đổi với Lao Động, ông Nguyễn Tuấn Việt – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO cho biết với xung đột căng thẳng giữa Mỹ - Israel và Iran, nhiều người lo ngại sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu. Tuy nhiên, ông Nguyễn Tuấn Việt cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Chính phủ đề ra vẫn khả thi nếu điều chỉnh danh mục mặt hàng xuất khẩu sao cho linh hoạt.

“Khi cấu trúc thế giới thay đổi sang xung đột, nhu cầu thị trường sẽ chuyển dịch tức thì. Các mặt hàng xa xỉ phẩm chắc chắn sẽ tiêu thụ chậm lại hoặc đóng băng. Thay vào đó, nhu cầu sẽ tập trung mạnh mẽ vào nhóm hàng thiết yếu và hậu cần. Đây là những mặt hàng sẽ có nhu cầu đột biến. Các doanh nghiệp cần chủ động chuyển đổi dây chuyền để đáp ứng các đơn hàng gấp này” – ông Nguyễn Tuấn Việt đánh giá.

Ông Nguyễn Tuấn Việt – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO. Ảnh: Thạch Lam

Theo ông Nguyễn Tuấn Việt, vấn đề nan giải nhất hiện nay là vận tải. Xung đột tại Trung Đông và khu vực Biển Đỏ đã khiến kênh đào Suez tuyến đường huyết mạch sang châu Âu bị đe dọa nghiêm trọng. Hiện tại, các tàu không dám đi qua Biển Đỏ mà phải vòng qua Mũi Hảo Vọng của Nam Phi. Việc thay đổi lộ trình này dẫn đến hai hệ lụy trực tiếp.

“Quãng đường kéo dài khiến thời gian vận chuyển tăng thêm từ 20 đến 25 ngày. Một chuyến hàng đi châu Âu trước đây mất khoảng 25 ngày thì nay có thể lên tới 50 ngày. Cước tàu tăng phi mã, gấp 2 đến 3 lần so với bình thường do rủi ro chiến tranh và chi phí nhiên liệu phát sinh” – ông Nguyễn Tuấn Việt phân tích.

Với thời gian vận chuyển kéo dài lên đến 50 ngày, ông Nguyễn Tuấn Việt cho rằng các mặt hàng nông sản tươi như chuối, thanh long (vốn có vòng đời bảo quản tối đa khoảng 35 ngày) sẽ không thể chịu nổi nhiệt. Hàng sẽ hỏng trước khi cập cảng. Vì vậy, doanh nghiệp cần tạm dừng hoặc chuyển hướng các mặt hàng này tại các thị trường châu Âu và Đông Âu để tránh thua lỗ trắng tay.

Để an toàn trong giai đoạn này, ông Nguyễn Tuấn Việt đưa ra 3 khuyến nghị thực chiến cho các doanh nghiệp. Thứ nhất, ưu tiên điều kiện FOB. Hãy cố gắng bán hàng tại cảng đi và thu tiền ngay khi hàng lên tàu. Điều này giúp đẩy rủi ro vận tải và chi phí phát sinh cho phía người mua.

Thứ hai, kiểm soát LC (Thư tín dụng). Do tàu đi chậm hơn dự kiến 20-25 ngày, các LC rất dễ bị quá hạn (expired). Doanh nghiệp cần chủ động yêu cầu khách hàng gia hạn LC ngay khi có thông báo thay đổi lộ trình tàu.

Thứ ba, bảo hiểm và lựa chọn hãng tàu. Nếu phải đi điều kiện CNF/CIF, bắt buộc phải mua bảo hiểm rủi ro chiến tranh và ưu tiên các hãng tàu đi thẳng (direct), tránh các điểm chuyển tải (transshipment), nếu khách hàng không thanh toán trước khi tàu cập bến thì cho tàu quay đầu.