Tạo dư địa phát triển cho thuê tài chính

Trong bối cảnh đó, theo ông Nguyễn Thiều Sơn, Tổng Giám đốc Công ty Cho thuê tài chính BIDV-SuMi TRUST (BSL), cho thuê tài chính (CTTC) đang trở thành kênh tín dụng trung và dài hạn hiệu quả cho khu vực DNNVV - nhóm chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam nhờ khả năng tài trợ tới 100% giá trị tài sản thuê, nhiều trường hợp không cần tài sản bảo đảm, thủ tục gọn và giải ngân nhanh, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp chủ động đầu tư và nâng cao năng lực sản xuất.

Tạo dư địa phát triển cho thuê tài chính

Dù có nhiều tiềm năng, dư địa phát triển của CTTC hiện vẫn chịu tác động từ một số vướng mắc pháp lý. Theo Khoản 2, Điều 3, Thông tư 26/2024/TT-NHNN quy định về hoạt động CTTC của CTTC tổng hợp, công ty CTTC, phạm vi tài sản CTTC chủ yếu giới hạn ở máy móc, thiết bị, dụng cụ và một số phương tiện vận tải, qua đó còn hạn chế không gian hoạt động của các công ty CTTC. Trong khi đó, cùng với sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, nhu cầu CTTC đối với các tài sản vô hình như phần mềm, quyền khai thác, tài sản trí tuệ, dữ liệu… ngày càng gia tăng, đặt ra yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý cho phù hợp với thực tiễn.

Về định hướng chính sách, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã nêu rõ yêu cầu sửa đổi khung pháp lý đối với hoạt động CTTC theo hướng mở rộng danh mục tài sản cho thuê, bao gồm cả các tài sản phi truyền thống. Do đó, việc sớm ban hành các quy định cụ thể đối với nhóm tài sản này được xem là điều kiện quan trọng để các công ty CTTC có cơ sở triển khai, qua đó phát huy hiệu quả kênh cung ứng vốn trung, dài hạn cho doanh nghiệp.

Từ thực tiễn trên, NHNN đã xây dựng Dự thảo Thông tư mới quy định về hoạt động CTTC với nhiều điểm mới. Nội dung đáng chú ý nhất của Dự thảo là mở rộng danh mục tài sản CTTC, trong đó có tài sản khác pháp luật không cấm, bổ sung quy định CTTC đối với tài sản vô hình là phần mềm, quyền khai thác, tài sản trí tuệ, dữ liệu,...; Bổ sung quy định về định giá tài sản CTTC...

Theo các chuyên gia, CTTC thực chất là kênh cấp vốn trung và dài hạn phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là những đơn vị khó đáp ứng yêu cầu tài sản bảo đảm khi vay ngân hàng. Khi phần mềm và dữ liệu được chấp nhận là tài sản cho thuê, các startup công nghệ có thể thuê hệ thống máy chủ hoặc phần mềm chuyên dụng trị giá hàng tỷ đồng mà không phải bỏ ra khoản vốn đối ứng lớn ngay từ đầu. Nhờ đó, doanh nghiệp chủ động hơn về dòng tiền, giảm áp lực tài chính trong giai đoạn đầu tư và mở rộng hoạt động.

Bên cạnh đó, đối với khoản CTTC có giá trị nhỏ, Thông tư 26/2024/TT-NHNN quy định, giá trị tài sản cho thuê không vượt quá 100 triệu đồng và cũng chưa có tiêu chí rõ ràng để xác định khoản CTTC có giá trị nhỏ. Trong khi đó, theo thống kê của Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN), các khoản CTTC có dư nợ dưới 100 triệu đồng chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng dư nợ CTTC; dưới 500 triệu đồng chiếm khoảng 5%; dưới 1 tỷ đồng chiếm khoảng 14,64%. Các khoản trên 1 tỷ đồng chiếm trên 80% tổng dư nợ CTTC. Cùng với đó, khách hàng của các công ty CTTC chủ yếu là khách hàng tổ chức (trên 98% tổng dư nợ), còn khách hàng cá nhân chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Từ đó, có thể thấy nhu cầu thuê tài chính thường tập trung vào máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải phục vụ sản xuất, kinh doanh với giá trị tương đối lớn. Trên cơ sở đó, dự thảo Thông tư quy định khoản CTTC có giá trị nhỏ là khoản không vượt quá 400 triệu đồng, nhằm thống nhất với mức cho vay giá trị nhỏ đang được đề xuất tại dự thảo Thông tư sửa đổi Thông tư số 39/2016/TT-NHNN…

Đánh giá về nội dung sửa đổi này, TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính - ngân hàng nhận định, sự thống nhất trên tạo thuận lợi cho các tổ chức tín dụng trong phân loại nợ và tăng hiệu quả quản trị rủi ro ở cấp hệ thống. Cũng theo vị chuyên gia, mức 100 triệu đồng được áp dụng từ nhiều năm trước nay không còn phù hợp, bởi giá máy móc, thiết bị đã tăng đáng kể và khó đáp ứng nhu cầu tối thiểu của doanh nghiệp. Khi các thủ tục được tháo gỡ, các công ty CTTC sẽ có động lực hơn với những hợp đồng quy mô nhỏ. Qua đó giúp dịch vụ CTTC lan tỏa rộng hơn, kể cả ở vùng sâu, vùng xa và đến được với những nhóm khách hàng yếu thế.