Phát triển KHCN&ĐMST, tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số, hiện đại hóa hoạt động ngân hàng

Với vai trò là huyết mạch của nền kinh tế, ngành Ngân hàng giữ vai trò tiên phong trong hành trình chuyển đổi số, không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng mà còn đóng góp vào mục tiêu chuyển đổi số quốc gia.

Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng cho biết, nhiều công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing), sinh trắc học, tự động hóa quy trình… được ứng dụng sâu rộng trong hoạt động ngân hàng. Người dân hiện có thể mở tài khoản trực tuyến bằng eKYC, chuyển tiền 24/7, thanh toán QR, gửi tiết kiệm, vay vốn hay sử dụng nhiều dịch vụ tài chính chỉ bằng điện thoại thông minh. Đây là những thành quả đáng ghi nhận trong nỗ lực đổi mới sáng tạo, đầu tư công nghệ và cải cách quy trình trong toàn ngành Ngân hàng.

Đồng thời, Phó Thống đốc cũng cho biết hiện nhiều ngân hàng đã có trên 95% giao dịch được thực hiện trên kênh số. Riêng hệ thống NAPAS vào ngày cao điểm xử lý hơn 40 triệu giao dịch/ngày. Toàn hệ thống ngân hàng hiện xử lý lượng giao dịch khoảng 800 nghìn tỷ đồng mỗi ngày, tương đương khoảng 40 - 50 tỷ USD được luân chuyển qua các hệ thống thanh toán.

Nhiều kết quả tích cực trong hành trình chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo của ngành Ngân hàng

Để có được diện mạo số hóa toàn diện cùng những con số tăng trưởng ấn tượng kể trên, trong những năm qua, dưới sự chỉ đạo của Đảng, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), ngành Ngân hàng luôn đi đầu trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. NHNN đã chủ động hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, phát triển hạ tầng thanh toán hiện đại và tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thông tin.

Hạ tầng phục vụ chuyển đổi số của ngành Ngân hàng liên tục được đầu tư, nâng cấp. Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng vận hành thông suốt, an toàn, hiệu quả; hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử được kết nối với nhiều ngành, lĩnh vực. NHNN cũng triển khai hợp tác thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR với nhiều quốc gia như Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc…

Công tác bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán được đặc biệt chú trọng. NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO). Tính đến ngày 27/4/2026, hệ thống đã phát cảnh báo tới hơn 3,8 triệu lượt khách hàng; trong đó hơn 1,2 triệu lượt chủ động tạm dừng hoặc hủy giao dịch sau cảnh báo, với tổng giá trị giao dịch liên quan trên 4,3 nghìn tỷ đồng.

Công tác cải cách hành chính gắn với số hóa toàn trình tiếp tục được đẩy mạnh. NHNN đã cắt giảm, đơn giản hóa 269/298 thủ tục hành chính, cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh; đồng thời cung cấp 57 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, hoàn thành mục tiêu 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện liên quan đến doanh nghiệp được nâng cấp lên dịch vụ công toàn trình.

Ở các TCTD chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình truyền thống sang ngân hàng số, ngân hàng thông minh và tài chính mở. Hàng loạt công nghệ hiện đại như AI, Big Data, Cloud Computing, Blockchain, sinh trắc học hay tự động hóa quy trình bằng robot được ứng dụng sâu rộng. Người dân hiện có thể mở tài khoản trực tuyến bằng eKYC, chuyển tiền 24/7, thanh toán QR, gửi tiết kiệm online, vay vốn số và tiếp cận nhiều dịch vụ tài chính hiện đại chỉ bằng điện thoại thông minh. Đây là những thành quả đáng ghi nhận trong nỗ lực đổi mới sáng tạo, đầu tư công nghệ và cải cách quy trình trong toàn ngành ngân hàng.

Tinh thần đổi mới sáng tạo còn được thể hiện qua việc các ngân hàng chủ động hợp tác với doanh nghiệp Fintech, thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái số toàn diện, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính tới vùng sâu, vùng xa và thúc đẩy tài chính toàn diện.

Đến nay, hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ số của ngành Ngân hàng phát triển đa dạng, nhiều nghiệp vụ cơ bản đã được số hóa hoàn toàn. Tính đến hết quý I/2026, nhiều tổ chức tín dụng ghi nhận trên 90% giao dịch được thực hiện qua kênh số. Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng trưởng mạnh, với tổng giá trị giao dịch năm 2025 đạt khoảng 28 lần GDP.

Ngành Ngân hàng cũng đạt nhiều kết quả quan trọng trong triển khai Đề án 06 và khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Tính đến hết ngày 24/4/2026, đã có hơn 156,6 triệu hồ sơ khách hàng được đối chiếu sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chíp hoặc ứng dụng VNeID, góp phần làm sạch dữ liệu, loại bỏ tài khoản ảo và nâng cao an toàn hệ thống.

Không chỉ đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động nghiệp vụ, ngành Ngân hàng còn chú trọng lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn hệ thống. Hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số”, ngày 27/5/2025, NHNN đã tổ chức Hội nghị phát động các phong trào “Cả nước thi đua đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” và “Bình dân học vụ số” trong ngành Ngân hàng gắn với triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Các phong trào này nhằm phổ cập tri thức, kỹ năng số, đồng thời khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo trong mỗi cán bộ, tổ chức tín dụng và toàn hệ thống ngân hàng. Qua đó, toàn Ngành đã ghi nhận 1.484 sáng kiến, trong đó có 37 sáng kiến số được đăng ký trên Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ của Bộ Khoa học và Công nghệ; đồng thời xây dựng đội ngũ hơn 2.600 “Đại sứ số” và “Hạt nhân số” tại các đơn vị, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số từ cơ sở.

Không dừng lại ở việc chuyển đổi trong nội bộ Ngành, tinh thần đổi mới sáng tạo của ngành Ngân hàng còn được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực nhằm đồng hành cùng nền kinh tế, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về triển khai gói tín dụng ưu đãi 500.000 tỷ đồng cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và hạ tầng chiến lược, đã có 21 ngân hàng đăng ký tham gia và cam kết bố trí đủ nguồn vốn.

Bà Hà Thu Giang - Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế NHNN cho biết, sau hơn 2 tháng triển khai, chương trình tín dụng đầu tư hạ tầng điện, giao thông và công nghệ chiến lược đã bước đầu ghi nhận kết quả tích cực. Tính đến ngày 28/2/2026, các ngân hàng thương mại đã ký hợp đồng tín dụng tài trợ 8 dự án với tổng số tiền cam kết khoảng 71 nghìn tỷ đồng, trong đó đã giải ngân hơn 7.000 tỷ đồng. Ngoài ra, có 23 dự án khác đang được các ngân hàng tiếp cận, xem xét thẩm định cho vay theo quy định.

Những kết quả trên cho thấy ngành Ngân hàng luôn chủ động đồng hành cùng tiến trình phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Thông qua việc ưu tiên nguồn vốn cho các dự án hạ tầng chiến lược, công nghệ cao và chuyển đổi năng lượng, ngành Ngân hàng đang góp phần tạo nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy phát triển bền vững. Đồng thời, đây cũng là minh chứng cho nỗ lực đổi mới tư duy quản trị, đầu tư công nghệ, cải cách quy trình và phát triển các dòng vốn phục vụ những lĩnh vực động lực của nền kinh tế.

Thời gian tới, ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo hướng đồng bộ, an toàn và bền vững; tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, phát huy vai trò dữ liệu trong quản lý, điều hành, đồng thời tăng cường bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ quyền lợi khách hàng.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng và công nghệ, ngành Ngân hàng cũng chú trọng phát triển nguồn nhân lực số, nâng cao kỹ năng số cho cán bộ và tăng cường truyền thông, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ số an toàn, hiệu quả.

Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5 tiếp tục khẳng định vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong phát triển đất nước, đồng thời là động lực để ngành Ngân hàng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại, đổi mới tư duy quản trị và giữ vai trò tiên phong trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.