Hòa Bình hạ cánh "cứng" hay "mềm"?

Vẫn vướng chuyện thu hồi nợ

Ba năm gần đây, Hòa Bình đã có sự tăng trưởng rất nhanh cả về doanh thu và lợi nhuận. Điều này một phần nhờ vào sự khởi sắc của thị trường bất động sản nên các nhà đầu tư liên tục triển khai dự án, tạo ra khối lượng công việc lớn cho các nhà thầu. Mặt khác, Hòa Bình là doanh nghiệp thể hiện năng lực thi công tốt trên thị trường, cũng như có kinh nghiệm thi công những công trình quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp nên khả năng thắng thầu cao. Nhờ những thế mạnh đó, tính đến thời điểm này của năm, tổng giá trị hợp đồng mà Hòa Bình ký mới đã đạt trên 18 ngàn tỷ đồng và đến cuối năm có thể vượt con số 20 ngàn tỷ.

Mặc dù năng lực thi công được đánh giá là tương đương với doanh nghiệp đầu ngành là Coteccons, nhưng Hòa Bình vẫn yếu thế hơn về hiệu quả hoạt động bởi năng lực tài chính còn mỏng. Sự bất ổn trong cơ cấu tài chính của Hòa Bình nằm ngay trong những con số tăng trưởng trên: hoạt động kinh doanh phát triển nhanh, nhưng khả năng thu hồi nợ lại không tương xứng. Theo báo cáo tài chính năm 2016, Hòa Bình đạt doanh thu hơn 10.000 tỷ đồng. Chỉ riêng trong năm nay, lũy kế đến quý 3/2017 con số này là gần 11.000 tỷ đồng. Thế nhưng cũng tính đến hết quý 3/2017, các khoản phải thu ngắn hạn của Hòa Bình cũng lên đến 8.000 tỷ đồng, đặc biệt trong đó phải thu theo tiến độ xây dựng trong hợp đồng là hơn 5.000 tỷ đồng. Đây là khoản thu do doanh nghiệp tự tính toán dựa trên khối lượng công việc đã hoàn thành cho khách hàng. Nhưng khách hàng có đồng ý với khoản phải chi trả này không lại là câu chuyện khác, thường thì luôn có sự không ăn khớp so với khoản tiền gốc ban đầu và giằng co về thời hạn thanh toán. Có thể nói, đây là khoản tiền “treo” có tính bất ổn khá cao.

Một khi không có dòng tiền thực, Hòa Bình cũng như hầu hết các doanh nghiệp xây dựng khác, bị cuốn vào dòng xoáy nợ nần. Hầu hết khoản nợ của Hòa Bình đến từ vay ngắn hạn và mua trả chậm từ các nhà cung cấp. Trên thực tế, trong lĩnh vực xây dựng các công ty luôn sử dụng các khoản vốn lưu động rất lớn từ vay ngắn hạn để chạy dự án, nhưng cũng chính các khoản vay này sẽ tạo áp lực lên cơ cấu tài chính của doanh nghiệp nếu không kiểm soát được khoản phải thu. Với Hòa Bình, khoản chi phí lãi vay có dấu hiệu tăng mạnh, lũy kế đến quý 3/2017 là 185 tỷ đồng, so với cùng kỳ năm trước chỉ là 102 tỷ đồng.

Có thể thấy, Hòa Bình tỏ ra “dễ dãi” trong việc truy thu nợ trong khi Coteccons có chính sách đòi nợ chặt chẽ khi yêu cầu chủ đầu tư trả tiền theo tháng.

Theo ông Lê Viết Hải, do tốc độ tăng trưởng doanh thu nhanh, chỉ trong vòng 2 năm đã tăng hơn 3 lần, nên khoản phải thu từ khách hàng và nợ vay tín chấp ngân hàng đồng thời tăng cao. Do công tác thu hồi nợ chưa tốt nên Hòa Bình buộc phải triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm các khoản nợ phải thu. Tuy nhiên, ông Hải lý giải: “Các dự án mà Hòa Bình dự thầu có mức lợi nhuận từ 10-12% trở lên và mỗi dự án mà công ty đang nhận thường có giá trị trên 1.000 tỷ đồng, do vậy “sức chịu đựng” này là hợp lý”.

Củng cố sức mạnh

Nhìn về dài hạn, Hòa Bình hoàn toàn hiểu câu chuyện đánh đổi giữa tăng trưởng và rủi ro, bởi khi thị trường bất động sản có biến động thì Hòa Bình sẽ rơi vào thế khó.

Theo ông Lê Viết Hải, Hòa Bình đang gia tăng tìm kiếm doanh thu từ các hoạt động tổng thầu thiết kế và thi công (D&B). Đây là cách làm khá hiện đại trong ngành xây dựng hiện nay. Thay vì làm theo bản vẽ thì với mô hình D&B, nhà thầu sẽ đảm trách toàn bộ công đoạn từ tư vấn, thiết kế kết cấu, chọn vật liệu đến biện pháp thi công với mục đích tạo ra phương án tối ưu để chủ đầu tư nhận được lợi ích cao nhất. Với mô hình D&B, chủ đầu tư được lợi về chi phí, có giá thành phù hợp, thời gian hoàn thành công trình nhanh hơn và đổi lại đơn vị thi công sẽ có lợi nhuận cao hơn so với phương pháp truyền thống.

“Với việc trúng thầu hàng loạt các dự án theo hình thức D&B nên trong năm 2017, chúng tôi kỳ vọng lĩnh vực này sẽ chiếm 20% cơ cấu doanh thu”, ông Hải nói.

Và Hòa Bình đang kỳ vọng thị trường xây dựng nước ngoài là cột mốc mới để đạt được thương hiệu mang tính quốc tế. Ông Lê Viết Hải rất tự tin trong cuộc chơi này. Hòa Bình đang có những lợi thế rất lớn, như sự am hiểu ngành, kinh nghiệm làm việc với chủ đầu tư quốc tế lâu năm, trình độ thi công đã đạt cấp độ quốc tế, sở hữu đội ngũ nhân lực trong nước giỏi chuyên môn… Các yếu tố này sẽ giúp Hòa Bình đưa ra giá thầu rẻ hơn, tăng lợi thế cạnh tranh, nhưng vẫn đảm bảo biên lợi nhuận tốt.

Theo ông Lê Viết Hải, Hòa Bình là công ty có quan hệ hợp tác tốt và chặt chẽ với nhiều đối tác nước ngoài nên có khả năng thay thế các nhà thầu Hàn Quốc và Trung Quốc trên thị trường xây dựng ở các quốc gia khác. Công ty cũng sẽ làm tổng thầu cho các dự án nước ngoài, tương tự như ở thị trường trong nước, vốn là một lợi thế của Hòa Bình. Thị trường nước ngoài đang được ông Hải kỳ vọng đem lại biên lợi nhuận gộp tối thiểu đạt từ 20 - 25%, cao hơn rất nhiều so với mặt bằng trong nước và có triển vọng rất sáng sủa cho những doanh nghiệp xây dựng tiên phong như Hòa Bình.

Những vướng mắc và lối thoát hiểm của Hòa Bình

* Hoạt động kinh doanh phát triển nhanh, nhưng khả năng thu hồi nợ lại không tương xứng * Nợ ngắn hạn lớn do phải vay vốn ngắn hạn để chạy dự án và mua trả chậm từ các nhà cung cấp * Gia tăng tìm kiếm doanh thu từ các hoạt động tổng thầu thiết kế và thi công * Tìm kiếm dự án tại thị trường nước ngoài để đạt biên lợi nhuận cao hơn

Theo Hải Thảo DĐDN